Finansal Tablo: İşletmenin muhasebe sistemi tarafından oluşturulan, işletmenin finansal yapısını,
karlılığını ve gelecekteki performansını değerlendirmede karar vericilere gerekli bilgileri sunan
tablolardır. (Bilânço, gelir tablosu)
Muhasebe Sistemi: Bir işletme tarafından finansal faaliyetleri izlemek, kaydetmek, sınıflamak ve bunları
karar vericiler için faydalı olacak biçimde özetlemek için kullanılan yöntem ve araçlardır.
Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri (GKGMİ): Finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan
temel ölçütlerdir. Finansal tablolarda sunulan bilgilerin doğru ve güvenilir olmasından işletme yönetimi
birinci derecede sorumludur.
Finansal Tabloların Bağımsız Uzman Denetçiler Tarafından Denetlenme Gerekleri
1. Çıkar çatışması
2. Muhasebe sisteminin giderek karmaşıklaşması
3. Bilgilere birince elden ulaşamamaları
4. Toplumun geniş kesimlerini etkilemesi
Denetim: Ekonomik eylemler ve olaylar hakkındaki savlar ile oluşturulmuş kriterler arasındaki
uygunluğun derecesini araştırmak için bağımsız bir uzman tarafından bu savlarla ilgili kanıtların nesnel
olarak elde edilmesi, değerlendirilmesi ve sonuçların bilgi kullanıcılarına iletilmesi sürecidir.
Denetim Kavramını Oluşturan Unsurlar
a. Ölçüt: Denetim yapılabilmesi için önceden belirlenmiş ölçütlerin olması gerekir. Bu ölçütler
denetlenen bilginin türüne göre değişir. Mesela; Finansal tablo denetimi GKGMİ, Vergi Denetimi
Vergi Yasaları vb.
b. Kanıt: Bilginin kabul edilen ölçütlere uygun olup olmadığının belirlenmesi için denetçi tarafından
nesnel olarak elde edilip değerlenen bilgidir.
c. Denetçinin Bağımsızlığı: Denetçi mesleğinin gerektirdiği yeterlilikte bilgi ve deneyime sahip,
bağımsız davranabilen yüksek etik değerlere sahip kişi olmalıdır.
d. Denetim Raporu: Denetçinin, denetim sonunda ulaştığı sonucu ilgili kullanıcılara ilettiği
rapordur.
Amaçlarına Göre Denetim
a. Finansal Tabloların Denetimi: Denetlenen işletmeye ait finansal tabloların işletmenin finansal
durumu ve faaliyet sonuçlarını doğru ve dürüst bir şekilde yansıtıp yansıtmadığını araştırmaktır.
Öçlük GKGMİ’ dir.
b. Uygunluk Denetimi: İşletme personeli tarafından yapılan işlemlerin yetkili organlarca konulmuş
olan belli kural ve yöntemlere uygun olarak yapılıp yapılmadığını araştırmaktır.Ölçütl eri; şirket
ana sözleşmesi, kanun tüzük ve yönetmelikler, üst yönetimce belirlenen politika ve yöntemler,
üçüncü kişilerle yapılan sözleşme hükümleri.
c. Faaliyet Denetimi: Bir işletmenin faaliyet yordamlarının ve politikalarının işletmenin herhangi
bir bölümünün etkinliğinin ve verimliliğinin değerlendirilmesidir . Ölçütler işletmelere göre
değişir.
d. Özel Amaçlı Denetimler: Belli bir bilgi kullanıcısı için belli bir konuda yapılan denetimdir.
Bankaların kredi için yaptıkları denetim, vergi denetimi vb. Ölçütler amaca göre değişeceğinden
uzmanlık gerektirir.
Denetçinin Konumuna Göre Denetim Türleri
a. Bağımsız Denetçi ve Dış Denetim: Bir denetim firmasına bağlı olarak veya kendi adına denetim
işini belli bir ücret karşılığı yapan, herhangi bir işletmeye bağlı olmayan, hem denetlediği
müşteriye hem de topluma karşı sorumluluk taşıyan kişi Bağımsız Denetçidir. Dış denetim;
işletmeden bağımsız ve uzman kişiler tarafından yapılan denetimdir. En geniş uygulama alanı
finansal tabloların denetimidir.
b. İç Denetçi ve İç Denetim: Özel veya kamu kuruluşlarında o kuruluşun eleman sıfatıyla ücretli
olarak çalışan denetim uzmanı İç Denetçidir. İç Denetim; İşletme içindeki uzmanlar tarafından
yönetim adına yapılan denetimdir.
c. Kamu Denetçisi ve Kamusal Denetim: Devlete bağlı denetçiler tarafından kamu kurumlarının
veya özel kurumların kanunlara, yönetmeliklere, politikalara ve yordamlara uygunluğunun
araştırılmasıdır. Kamu Denetçileri; kamu kurumlarında faaliyet ve uygunluk denetimi, özel
kuruluşlarda ise vergi denetimi yaparlar.
Muhasebe: Amacı karar vericilerin kararlarında kullanmaları için mali nitelikleri olaylar kaydetmek,
sınıflamak ve özetlemektir.
Muhasebe Denetimi: Kaydedilmiş bilgilerin ait oldukları dönemde meydana gelip gelmediğinin ve
ekonomik olayların doğru yansıtılıp yansıtılmadığının araştırılmasıdır.
Türkiye’de Bağımsız Dış Denetimle İlgili Düzenlemeler
İlk resmi düzenleme 1987’de çıkan Sermaye Piyasasında Bağımsız Dış Denetleme hakkındaki
yönetmeliktir.
İkinci düzenleme 1989 yılında SMMM ve YMM Kanunu ile yapılmıştır.
Yeminli Mali Müşavirler
- Defter tutamazlar
- Muhasebe bürosu açamazlar
- Muhasebe bürosuna ortak olamazlar
- Yalnızca finansal tablo denetimi, uygunluk denetimi ve faaliyet denetimi yapabilirler
- Dış denetim işini sadece YMM yapabilir
- Ülkemizde SPK’ ya tabi olmayan işletmelerin denetimi yasal olarak düzenlenmemiştir.
ÜNİTE 2
Standart: Herhangi bir konuda olması gerekenler ya da yapılanların amaca uygunluğunun ölçülmesini
sağlayacak ölçütlerdir.
Muhasebe Standartları (GKGMİ): Muhasebe uygulamalarında yararlanılan mali işlemlere ait verilerin
toplanması ve işlenerek muhasebe bilgisine dönüştürülmesi ile ilgili standartlardır.
Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları (GKGDS): Elde edilen muhasebe bilgisinin doğruluğunun
araştırılması güvenilirliğinin onaylanması ile ilgili işlemlerin yürütülmesi konusundaki standartlardır.
GKGDS ilk olarak “Amerikan Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (AICPA)” tarafından 1947
yılında kabul edilmiştir.
GKGDS
Genel Kabul Görmüş
Denetim Standartları
Genel Standartlar
a. Eğitim ve Yeterlilik
b. Bağımsızlık
c. Mesleki dikkat ve
özen
Çalışma Alanı Standartları
a. Planlama ve Gözetim
b. İç kontrolün incelenmesi
c. Kanıt Toplama
Raporlama Standartları
a. Uygunluk
b. Tutarlılık
c. Yeterli Açıklama
d. Görüş Bildirme
Genel Standartlar
a. Eğitim ve Yeterlilik: Denetim, yeterli teknik bilgi deneyim ve uzmanlığa sahip kişilerce
gerçekleştirilmelidi r. Ülkemizde meslek eğitimi, staj ve meslek giriş sınavlarıyla ilgili düzenleme
1989’da yasalaşmıştır. SMMM olabilmek lisans diplomasına sahip olmak, iki yıl staj staj yapmak
ve giriş sınavlarına başarılı olmak gerekir. Denetçinin YMM olabilmesi için 10 yıl SMMM olarak
çalışması ve YMM sınavında başarılı olması gerekmektedir.
b. Bağımsızlık Standardı: Denetim faaliyetinin her aşamasında bağımsız davranması
gerekmektedir. Sosyal Sorumluluk; Muhasebe ve denetim uygulamalarına belli kişi veya grupların
değil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesidir.
c. Mesleki Dikkat ve Özen: Denetim işinin alınmasından, denetim kapsamının ve zamanının
planlamasına, kanıtların toplanmasından denetim raporunun hazırlanmasına ve müşterinin ticari
sırlarının saklanmasına kadar her aşamada GKGDS’ na uygun davranılmasıdır.
Çalışma Alanı Standartları
Denetim İşlemleri (yordamları); Denetçinin denetim uygulamaları sırasında kanıt niteliğindeki bilgileri
toplarken başvuracağı yollardır.
1. Planlama ve Gözetim: Denetim faaliyetlerinin yeterli bir şekilde planlanması ve varsa denetçi
yardımcılarının uygun şekilde gözetlenmesidir.
2. İç Kontrolün İncelenmesi: İç kontrol finansal bilgilerin güvenirliliğini, faaliyetlerin etkinliğini,
yasalar ve kurallara uygunluğunu sağlar. İşletme yönetiminin sorumluluğunda varlıkların
korunmasına yönelik bir süreçtir. İç kontrol sistemi güvenilir ise; Denetim sürecindeki belirsizlik
azalır, risk azalır, maliyetler azalır.
3. Kanıt Toplama: Denetçinin mali tablolar hakkında görüşe ulaşmasına yardımcı olan, gözlem,
soruşturma, doğrulama gibi denetim tekniklerinin kullanılmasıyla yeterli sayı ve güvenirlilikte
kanıt toplanmasıdır. Kanıtın Ölçütleri; Geçerlilik, Nesnellik, Zamanlılık ve Süreklilik dir.
Raporlama Standartları
1. Uygunluk: Denetçinin denetim raporunda mali tabloların GKGMİ’ne uygun hazırlanıp
hazırlanmadığını, belirtmesidir.
2. Tutarlılık: Denetim raporunda incelenen dönemde geçerli olan muhasebe politikalarının ve
yöntemlerinin önceki dönemde de aynen uygulanıp uygulanmadığıdır.
3. Yeterli Açıklama: Mali tablolar çok sayıda kullanıcıya hitap edecek şekilde geniş amaçlı
düzenlenmelidir.
4. Görüş Bildirme: Denetçinin denetim raporunda denetim faaliyetinin sonucunu ortaya koyacak
şekilde mali tabloların bütünü ile ilgili bir yargıya ulaşmasını ve bunu olumlu, olumsuz, şartlı ve
görüş bildirmeden kaçınma şekilde belirtmesidir.
Türkiye’de Denetim Standartları
Türkiye’de GKGDS ile ilgili özel düzenleme yoktur. Mevcutta 3568 sayılı Muhasebe Meslek Yasası ve
2499 SPK ve bunlara dayanılarak çıkarılan yönetmelikler ile şekillenmektedir.
Sermaye piyasasında faaliyette bulunan şirketlerin bağımsız denetim düzenlemeleri SPK
Bankalar ve özel finans kurumları ile ilgili düzenlemeleri BDDK
Sigorta ve factoring şirketleri ile ilgili düzenlemeleri Hazine Müsteşarlığı
SMMM ve YMM ile ilgili düzenlemeleri Maliye Bakanlığı yapmaktadırlar.
ÜNİTE 3
Önemlilik: Bir hesap veya bir olgunun, finansal tablolara güvenen kullanıcıların kararlarını etkilemesidir.
Hata ve Hilelerden Oluşan Yanlış Beyanların Sebepleri
a) Finansal tablo unsurunun tutarı, sınıflaması veya sunumu ile bunların GKGMİ’lere göre
raporlanması halindeki tutar, sınıflama ya da sunumunun farklı olması
b) Finansal tablo unsurlarında birinin atlanması
c) Finansal tablo açıklamasının GKGMİ’ne uygun sunulmaması
d) GKGMİ’ne uygun olarak açıklanması gereken bilginin atlanması
Önemlilik Eşiği: Denetçinin finansal tablolarda yanlış beyan olabileceğine ve yine de kullanıcıların
mantıksal kararlarını etkilemeyeceğine inandığı maksimum tutardır. İlk önemlilik yargısı bir hesaba
dağıtılınca kabul edilebilir yanlışlık olarak ifade edilir. Kabul edilebilir yanlışlıklar doğrultusunda
belirlenen ve sonuçlara dayanarak tespit ettiği yanlışlıkları (olası yanlışlıklar) belirler.
Denetim Riski: Denetçinin finansal tablolar hakkında uygun olmayan görüş verme olasılığıdır. En kötü
şekli yanıltıcı beyanları ortaya çıkaramaması ve olumlu görüş vermesi riskidir.
DR= AR X KR X BR (Denetim Riski X Asıl Risk X Kontrol Riski X Bulgu Riski)
Asıl Risk: İç kontrolün olmadığı varsayımıyla bir savla ilgili finansal tablolarda yanıltıcı beyanlarının
olmasıdır. Göreli Risk; Denetim uygulamasında fazla veya az asıl risk durumlarını ifade eder.
Kontrol Riski: Yanıltıcı beyanların müşterinin iç kontrol sistemi tarafından zamanında engellenememesi
riskidir.
Bulgu Riski: Yapılan maddi doğrulama yordamlarının hesap kalanları veya işlem sınıflarındaki bir
yanıltıcı beyanı ortaya çıkaramama riskidir.
Denetim Kanıtı: Denetim görüşünün dayandığı bir sonuca ulaşmak için denetçi tarafından kullanılan tüm
bilgilerdir.
Denetim Kanıtlarının Sınıflandırılması
1. Esas Muhasebe Verileri: Büyük defter, yevmiye defteri, yardımcı defter, muhasebe
yönetmelikleri, finansal tablo düzeltmeleri, maliyet dağıtımlarını destekleyen çalışma tabloları,
mutabakatlar ve açıklamalardır.
2. Destekleyici Bilgiler: Çekler, EFT kayıtları, faturalar, sözleşmeler, toplantı tutanakları vb.
Kanıtın Özellikleri
Kanıtın Yeterliliği (miktarı): Önemlilik ve risk unsurları tarafından belirlenir. Önemlilik ve risk
düzeyinin artması daha fazla kanıt toplanmasını gerektirir.
Kanıtın Uygunluğu (niteliği): Kanıtın uygunluğu, işlem sınıfları, hesap kalanları, açıklamalar ve ilgili
savlardaki yanlış beyanları ortaya çıkarması ya da desteklemesi bakımından güvenilir ve ilgili olmasına
bağlıdır.
Kanıtın İlgililiği: Kanıtım denetim amacına uygunluğudur. Örneğin, stokların fiziksel varlığıyla ilgili
kanıt, stok değerlemesiyle ilgili kanıtın yerini tutamaz.
Denetçinin Yanıltıcı Beyan Riskini Belirlemeden Kullandığı Savlar
Var Olma ve Meydana Gelme * Tamlık
Haklar ve Yükümlülükler * Değerleme ve Dağıtımlar
Kanıt Elde Etmek İçin Uygulanan Denetim Yordamları
1. Kayıtların ve Belgelerin Kontrolü: İçsel ya da dışsal, kâğıt ya da elektronik formda kayıtların ve
belgelerin incelenmesidir.
2. Sabit Varlıkların Kontrolü: Varlıkların fiziksel olarak incelenmesi ve onların mevcudiyetleriyle
ilgili güvenilir kanıt sağlayan yordamdır.
3. Gözlem: Başkalarınca yapılan bir işleme tanıklık etmektir.
4. Soruşturma: Finansal ya da finansal olmayan, işletme içi ya da işletme dışı kişilerden bilgi
sağlamaya çalışmaktır.
5. Doğrulama: Soruşturmanın özel bir türüdür. Üçüncü kişilerden bilgi istenmesidir. Pozitif
Doğrulama; Olumlu ya da olumsuz tüm durumlarda cevap istenmesi, Negatif Doğrulama;
Olumsuz ya da doğru olmadığı durumlarda cevap istenir, cevap verilmez ise bilgi doğru olarak
kabul edilir.
6. Yeniden Hesaplama: Belge ve kayıtların matematiksel doğruluğunun kontrol edilmesi amacıyla
müşteri tarafından yapılan hesaplamaların doğrulamasıdır.
7. Yeniden Yapma: İç kontrol tarafından yapılan yordam ve kontrollerin denetçinin yapmasıdır.
8. Analitik Yordamlar: Denetçinin finansal ve finansal olmayan veriler arasındaki ilişkiyi
inceleyerek ve karşılaştırarak finansal tablo hesaplamalarını değerlendirilmesidir .
Çalışma Kâğıtları: Denetçinin yaptığı çalışma ve denetim hakkında ulaştığı sonuçlarla ilgili olarak
tuttuğu kayıtlardır.
Çalışma Kağıtlarının Özellikleri
1. İncelenen alan hakkında elde edilen bilginin belgelerini sağlamalıdır.
2. Denetim raporunda yer alan bulgular ve öneriler için güvenilir bilgi sağlamalıdır.
3. Denetim sürecinin tek düzeliğini sağlamalıdır.
4. Performansın gözden geçirilmesi için bir araç olmalıdır.
5. Sonraki denetimlere yol gösterici nitelikte olmalıdır.
Çalışma Kağıtlarının İşlevleri-Faydaları
1. Denetimin yönetimi ve gözetiminde denetçiye yardımcı olmak
2. Denetim raporuna destek sağlamak
Çalışma Kağıtlarının Türleri
Sürekli Dosya: Müşteriyle ilgili tarihsel bilgileri kapsar. Dosya içerisinde;
a. Şirket sözleşmesi, yönetmelikler, tüzük
b. Kira, tahvil ve telif sözleşmeleri
c. Şirketin geçmişine, ürünlerine ve pazara ilişkin bilgiler
d. Genel kurul, yönetim kurulu, toplantı tutanak kopyaları
e. Önceki yılın finansal tabloları ve denetim rapor kopyaları
Cari (Yıllık) Dosya: Cari yılda yapılan işle ilgili veri ve bilgilerin yer aldığı dosyadır. Dosyada;
a. İş mektubu
b. Personel görevlendirilmesi
c. Müşteri organizasyon şeması
d. Yönetimle yapılan görüşme notları
e. Denetim komitesi başkanı ile yapılan görüşme notları
f. Notların ön analitik incelemesi
g. Ön risk belirleme notları
h. Ön önemlilik belirleme notları
i. Denetimin zaman planlaması
j. İç kontrol soru listesi ve kontrol analizleri
k. Yönetim kontrolleri soru listesi
l. Bilgisayar kontrolleri soru listesi
m. İç kontrol sistemi akış şeması
n. Denetim programları
ÜNİTE 4
İç Kontrol: Finansal bilgilerin doğruluğu ve güvenirliğini, işletme faaliyetlerinde etkinlik ve verimlilik,
uyulması gerekli yasa ve düzenlemelere uyum amaçlarını gerçekleştirmek için makul bir güven vermek
üzere dizayn edilmiş işletmedeki tüm çalışmaların gerçekleştirdiği bir süreçtir.
İç Denetim: İç kontrolün bu amaçlara ulaşabilmesi için işletme içinde bulunması gereken zorunlu
unsurlardan biridir.
Dış Denetimde İç Kontrolün İncelenmesinin Nedenleri
1. En önemli nedeni denetçilerin yapacakları denetim faaliyetini planlayabilmektir.
2. Finansal tabloların işletmenin iç kontrol sisteminin ürünü olması
3. Finansal tabloların güvenilirliğinin iç kontrolle direkt ilgisinin olması.
4. Etkin bir iç kontrolün varlığının denetim çalışmalarını kolaylaştırması
5. İşletmelerin büyümesi ve karmaşıklaşması nedeniyle denetçinin denetim faaliyetini
sınırlandırma ihtiyacının doğması.
İç Kontrolün Özellikleri
1. İç kontrol bir süreçtir
2. İç kontrol insanlar tarafından gerçekleştirilir.
3. İç kontrolden sadece kabul edilebilir, makul, bir güven vermesi beklenebilir.
4. İç kontrol bir veya daha fazla ayrı ve birbiriyle ilintili kategorideki amaçları elde etmek için bir
dişli vazifesi görür.
İç Kontrolün Amaçları
1. Faaliyetle İlgili Amaçlar: İşletme varlık ve kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasıyla ilgili
faaliyetsel amaçlardır.
2. Finansal Raporlamayla İlgili Amaçlar: Güvenilir finansal raporlar hazırlanmasıyla ilgili
amaçlar.
3. Uygunluk Amaçları: İşletmenin uyması gereken yasa, yönetmelik ve diğer düzenlemelerle ilgili
amaçlardır.
İç Kontrolün Unsurları
1. Kontrol Çevresi: Bir işletmenin kontrol eylemlerinin ve bilgi sistemlerinin yapılandırılması,
amaçlarının oluşturulması ve risk değerleme tarzları ve izleme üzerinde belirleyici bir unsurdur.
2. Risk Değerlemesi: Bir işletmede amaçların belirlenmesi ve bu amaçlara ulaşmayı engelleyen iç
ve dış faktörlerin dikkate alınarak yönetim tarzının biçimlendirilmesidir .
3. Kontrol Eylemleri: İşletmenin olası hata ve hileleri önleyici tedbirler almasıdır.
4. Bilgi ve İletişim: Bilgi sistemleri bir işletmenin faaliyetlerinin devamlılığını ve kontrolünü
mümkün kılan faaliyetsel, finansal ve uygunlukla ilgili bilgileri içeren raporları üretmekle
görevlidir. Nitelikli bilginin özellikleri; Gereklilik, Zamanlılık, Geçerlilik, Ulaşılabilirliktir.
5. İzleme: İç kontrol tablosunun sürekli takip edilmesi ve değerlendirilmesi demektir.
Denetim Riski: Finansal tablolarda maddi bir takım hatalar olabileceği ve bunların denetçi tarafından
bulunup bulunmayacağı riskidir. Denetim riskini, en aza indirgeyecek biçimde, incelediği hesap kalanı
veya işlem grubuyla ilgili görüş oluşturmasını sağlayacak yola denetim karar süreci denir.
İç Kontrol Unsurları Hakkında Bilgi Toplama Yöntemleri
a. İç Kontrol Soru Kâğıdı (anket): İşletmenin iç kontrollerinin mümkün olan tüm yönlerine ilişkin
soruları içeren bir listedir. Sorulara evet hayır demeden cevap verilir.
b. Akış Şemaları: Bir işlem grubu ya da bölümle ilgili veri ve yetki akışını gösteren semboller
diyagramıdır.
c. Not Alma: Personelle konuşarak, karar yönetmelik okuyarak iç kontrol notları almaktır.
İç Kontrol Riskinin Başlangıç Belirlemesinin Yapılması: Kontrol riskinin belirlenmesi için; potansiyel
hatalar belirlenir, bunları önleyecek uygun iç kontrollerin olup olmadığı belirlenir ve kontroller mevcutsa
etkinliğini değerlendirmek için testler yapılır.
Uygunluk Testleri: İç kontrollerin düzenleniş ve işleyiş etkinliklerinin değerlendirilmesi için yapılan
testlerdir.
Maddi Doğruluk Testleri: Finansal tablolardaki tutarların ve açıklamaların doğruluğunu değerlendirmek
için kanıt toplama işlemidir.
Denetimin Planlanması
1. Denetim İşinin Kabulü
2. Müşteri Hakkında Bilgi Edinme
3. Denetim Planlanması
4. Denetim Programının Yapılması
5. Denetim Programı
Not: Müşteri denetim firmasına teklif götürür. Denetim firması teklif yapan işletmeyi ön incelemeye alır.
Ön inceleme olumlu olursa her iki taraf arasında Anlaşma Mektubu ile denetim işi resmi hale getirilir.
ÜNİTE 5
Örnekleme: Evrenden (ana kütle) bir örneklem seçilmesi ve sadece bu örneklemin incelemesi ile varılan
sonucun evrene mal edilmesi olayıdır.
Rassal (Tesadüfî) Örnekleme: Eşit seçilme şansına sahip birimlerden oluşan bir evrenden tamamıyla
Rassal olarak seçilen bir örneklemdir.
Başarılı Bir Örneklemin Temel İlkeleri
a. Evrenle ilgili bazı özel bilgiler baştan elde edilmelidir.
b. Seçme işlemi ilgilenilen özellik veya değişkenden bağımsız olmalıdır.
c. Örneklem ön yargısız seçilmelidir.
d. Verilerin seçildiği alanlarla diğer alanlar arasında temel ayrımlar bulunmalıdır.
e. Örnekleme alınan birimler birbirinden bağımsız olmalıdır.
f. Örnekleme alınacak verilerin hepsine aynı koşullar ayrıcalıksız olarak uygulanmalıdır.
Evren: Denetçinin bilgi edinmek istediği ve aynı türden birimlerin oluşturduğu alan veya kütledir.
Örneklem Çevresi: Evren birimlerini tam olarak içeren ve evrenin fiziksel yapılanmasını gösteren listedir.
Örnekleme Riski: Denetçinin örneklemi temel alan sonuçlarıyla evrenin tamamına aynı yolla uyguladığı
testlerden elde edeceği sonuçlar arasında fark olması olasılığıdır. Denetçinin örneklemi inceleyerek elde
ettiği sonuçlarla gerçek durum arasındaki fark “örnekleme hatası”dır.
Uygunluk Testlerinin Gerçekleştirilmesind eki Örnekleme Riskleri
a. Alfa Riski (Hata Tipi I): İç kontrol yeterince güvenilir olduğu halde, denetçinin örneklemden
elde ettiği sonuçlara bakarak iç kontrolün yeterli güveni sağlamadığı sonucuna varmasıdır.
b. Beta Riski (Hata Tipi II): Denetçinin örneklemden elde ettiği sonuçlara bakarak iç kontrol
yeterince güvenilir olmadığı halde güvenirli olduğu kanısına varmasıdır.
Maddilik Testlerinin Gerçekleştirilmesind eki Hata Tipleri
a. Yanlış Ret Riski (Tip I): Örneklem sonuçlarının hesap kalanlarında maddi bir hata, olduğunu
desteklemesine rağmen maddi bir hata olmama riskidir.
b. Yanlış Kabul Riski (Tip II): Örneklem sonuçlarının maddi hata olmadığını desteklemekle
birlikte maddi bir hata olması riskidir.
Muhasebe Denetiminde İstatiksel Örnekleme Türleri
İstatistiksel Olmayan Örnekleme: Olasılığa dayanmayan ve örneklem birimlerinin seçiminde veya
örneklem büyüklüğünün belirlenmesinden denetçinin öznel davranmasıyla gerçekleştirilen örnekleme
türüdür.
İstatistiksel Örnekleme: Örneklem birimlerinin evrenden Rassal (tesadüfî) olarak seçildiği, evrenin tüm
karakteristiğini yansıtan, sonuçların sayısal ve matematiksel olarak değerlendirilebildiğ i örneklemedir.
1.Niteliksel Örnekleme: Denetçi nitelik örneklemesinde muhasebe işlemlerinin doğruluğu ya da
yanlışlığı üzerinde durur. Nitelik örneklemesi bir muhasebe evrenindeki hataların ortaya çıkış oranını
tahmin etmek için kullanılan istatistiksel bir örneklemedir.
Nitelik Örneklemesinde Denetçinin Belirlemesi Gereken Unsurlar
a. Kontrol test amaçlarını belirlemek
b. Kontrol politika ve prosedürlerinde sapmayı tanımlamak
c. Evreni tanımlamak
d. Örneklem birimini tanımlamak
e. Örneklem büyüklüğünü belirlemek
Kabul Edilebilir Risk: İç kontrol güvenilir olmamasına rağmen örneklem sonuçlarına göre güvenilir
olduğu kanısına varma olasılığı riskidir. Bu beta riski %5-%10 olarak belirlenir.
Kabul Edilebilir Sapma Oranı: Denetçinin kontrol prosedürlerine ilişkin duyduğu güvenden sapmanın
maksimum oranıdır.
Evrenden Beklenen Sapma Oranı: Denetçinin evrenin geçmiş yıllardaki ya da kılavuz örneklem
sonuçlarına bakarak saptadığı beklentisidir.
Buluş Örneklemesi: Denetçinin bir sapmayı sıfıra yakın bir olasılıkla belirlediği durumlarda kullandığı
örnekleme türüdür.
2.Parasal Birim Örneklemesi: Nitelik örneklemesi teknikleriyle bir hesap sınıfına veya hesap kalanına
ilişkin parasal tutar hatalarının tahminlerinde kullanılır.
Örneklem Büyüklüğü: Defter Değeri X Güvenilirlik Faktörü
Kabul Edilebilir Hata – (Beklenen Hata X Genişleme Faktörü)
Defter Değeri: Evrenin kayıtlı tutarıdır.
Yanlış Kabul riski için güvenilirlik faktörü
Kabul Edilebilir Hata: Evrende katlanabilecek maksimum hata tutarıdır.
Beklenen Hata: Evrene ilişkin tahmin ettiği parasal hata tutarıdır.
Genişleme Faktörü
3.Değişkenler Örneklemesi (Nicelik Örneklemesi): Denetçinin niceliksel tahminlere ulaşmak istediği
durumlarda kullandığı örnekleme türüdür.
Örneklem Büyüklüğü= (EB X YKR X SS/KH-BH)2
EB – Evren büyüklüğü
YKR – Yanlış kabul riski
SS – Standart sapma
KH – Kabul edilebilir hata
BH – Beklenen hata
Örneklem Seçimi
1. Rassal Sayılar Tablosu: Örneklem birimlerinin Rassal olarak seçilmesinde kullanılır.
2. Bilgisayarla Rassal Sayıların Oluşturulması: Bilgisayarla Rassal sayılar bir yazılım
yardımıyla yapılır.
3. Sistematik Seçim: Denetçinin öncelikle bir örnekleme aralığı hesapladığı ve bunun
büyüklüğüne göre örneklem birimlerini seçtiği yöntemdir.
4. Katmanlı Seçim: Bir örneklem seçimi tekniği değildir. Ancak örneklem tasarımının
etkinliğini arttırmada kullanılır.
5. Blok Seçim: Evrenden, zaman olarak veya fiziksel olarak birbirine çok yakın belgelerin
seçilmesi ile oluşur.
ÜNİTE 6
Uygunluk (kontrol) Testleri: Yıl içinde uygulanan testlerdir. Müşteri işletmenin iç kontrol sisteminin
kabul edildiği gibi olup olmadığının ve gerektiği gibi işleyip işlemediğinin değerlendirilmesinde
kullanılır.
Maddi Doğruluk Testleri: Yılsonu testleri olarak adlandırılır. Müşteri işletmenin mali tablolarındaki
kalemlerin tutar doğruluklarını araştırmak, önemli parasal ve açıklama hatalarını tespit etmek için
kullanılır.
Uygunluk ve Maddi Doğrulama İçin Uygulanan Testler
1. İşlem Testleri: Bir işlemin belgelendirilmesinde ve muhasebe kayıtlarına geçirilmesinde
düzenlenen tüm belgelerin ve izlenen tüm muhasebeleştirilme işlemlerinin doğru olarak yerine
getirildiğinin incelenmesidir.
2. Hesap Kalanı Testleri: Sadece maddi doğruluk testlerinin amacına hizmet etmek için kullanılır.
3. Analitik Prosedürler: Denetçinin görüş oluşturmasına yardımcı olmak için analitik kanıtları elde
etmeden kullanılır.
Bilânço Kalemlerinin Denetimi
1. Dönen Varlıklar Denetimi: Dönen varlıklar grubu bir yılda ya da daha kısa sürede nakde
dönüşebilecek olan varlıklardır. En likit en yoğun işlem gören gruptur.
Hazır Değerler Grubunun Denetimi: Dönen varlıkların en likit alt grubudur. Bu grupta kasa,
alınan çekler, bankalar, verilen çekler ve ödeme emirleri yer alır.
Alacaklar Grubunun Denetim: Bu grup ana ve yan faaliyetlerden kaynaklanan alacakları içerir.
Alacaklar denetiminin amacı kayıtlarda görülen tutarların gerçekten var olup olmadığının
doğruluğunu, hesapların geçerliliğini, tahsil edilebilirliğini ve mali tablolarda doğru yerde
sunulduğunu, gerekli açıklamaların yapılıp yapılmadığını araştırmaktır. Bu grupta kısa ve uzun
vadeli senetli senetsiz alacaklar, vadeli alınan çekler diğer alacaklar vb hesaplar yer alır.
Stoklar Grubunun Denetimi: Stoklar işletmenin ana faaliyet konusunu oluşturan ve bir faaliyet
dönemi içinde satmak amacıyla elinde bulundurduğu mallardır. Bu grupta hammadde ve malzeme,
yarı mamul ve mamul stokları yer alır.
2. Duran Varlıklar Denetimi: Duran Varlıklar bir yıldan uzun sürede ana faaliyetlerde kullanılmak
ya da nakde dönüştürmek amacıyla elde tutulan varlıklardır. Bu grupta mali duran varlıklar ve
maddi duran varlıklar yer alır.
Yatırımlar (Menkul kıymet ve mali duran varlıklar) Grubunun Denetimi
Maddi Duran Varlıklar Grubunun Denetimi: Duran varlıkların en önemli grubudur. Arsa,
arazi, bina, taşıtlar, demirbaşlar, makine-tesis, yeraltı ve yerüstü düzenlerinden oluşan grup dur.
3. Yabancı Kaynakların Denetimi: Bilânçonun pasifinde yer alır. Müşteri işletmenin işletme
dışından, üçüncü kişilerden aldığı bir yıldan kısa veya uzun sürede ödenmesi gereken borçların
tümüdür. Denetçi varlıkların denetiminde işletmenin varlıklarını olduğundan yüksek, borçların
denetiminde ise borçların olduğundan düşük gösterilip gösterilmediğini amaç edinerek denetler.
4. Öz Kaynakların Denetimi: Bilânçonun pasifindedir. Ortakların varlıklar üzerindeki haklarını
ifade eder. Aslında bir borç türüdür. Anacak ödemeleriyle ilgili zaman sınırı yoktur.
Gelir Tablosu Kalemlerinin Denetimi
Denetçi gelir tablosu kalemlerinin denetimini bilanço kalemleri gibi detaylı yapmaz. Sadece özellik
gösteren kalemlerin denetimini yapar. Çünkü zaten bilanço kalemleri denetlenirken bu kalemlerle ilişkili
gelir tablosu kalemleri de denetlenmiş olur. Denetçi gelir tablosu ile ilgili detaylı denetim yapıp
yapmayacağına karar verirken;
a. Dönem içinde işletmenin faaliyetlerinde meydana gelen ve muhasebe kayıtlarını etkileyen önemli
değişiklerin varlığını araştırır.
b. Denetçi gelir ve gider hesaplarına ait cari dönem tutarlarını bütçelenmiş tutarlar ve geçen
dönemlere ait tutarlar ile karşılaştırmalıdır.
c. Cari döneme ait iki veya daha fazla kalem arasında karşılaştırmalar yaparak bu hesaplar arasında
olması gereken ilişkileri incelemelidir.
d. Genel ekonomik durumu ve denetlediği işletmenin faaliyet gösterdiği sektördeki ekonomik
gelişmeleri değerlendirmelidir.
ÜNİTE 7
Denetimin Tamamlanması: Denetim sürecinin son aşaması denetimin tamamlanması ve denetim
raporunun yazılmasıdır.
Bu aşamada denetçi kendi açısından önemli olan konuları son kez gözden geçirir, eksik olan kanıtları
toplar, yarım kalan testleri ve çalışma kâğıtlarını tamamlar.
Maddi doğruluk testleri yapıldıktan sonra denetim raporunun yazılabilmesi için denetimi tamamlama
çalışmaları aşamalarının uygulanması gerekir.
Denetimin Tamamlanmasında Temel İki Aşama
1. Çalışmanın Tamamlanması: Bu aşamada bilânço sonrası ortaya çıkma olasılığı olan durumlarla
ilgili ek maddi doğruluk testlerinin yapılmasına yönelik çalışılır. Denetçi bu aşamada üç noktayı
ele alır.
a. Şarta bağlı borçların ve zararların incelenmesi
b. Bilânço sonrası olayların gözden geçirilmesi
c. Müşteri işletmeden beyan mektubu istemesi
2. Sonuçların Değerlendirilmesi
a. Kanıtların yeterliliğinin değerlenmesi
b. Önemlilik düzeyinin ve denetim riskinin son defa ölçülmesi
c. İşletmeden hataların düzeltilmesini isteme
d. Çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi
e. İşletme yönetimi ve görüşme
Çalışma Mizanı: İşletmenin dönem başı ve dönem sonu hesap kalanları ile denetçinin düzeltmelerini
içeren çalışma kâğıdıdır.
Denetim Raporunun Hazırlanması: Denetim raporu hazırlanırken GKGDS’ndan, raporlama standartları
temel alınır. Denetim raporları ortaklara hitaben yazılır. Bu başlık denetçinin yönetimden tamamen
bağımsız olduğunu vurgular.
Denetim Raporu: Denetçinin incelemeleri sonucunda mali tabloların, işletmenin mali durum ve faaliyet
sonuçlarını doğru olarak yansıtıp yansıtmadığını, GKGMİ doğrultusunda hazırlanıp hazırlanmadığı
konusundaki görüşünü yansıtan rapordur. Denetim raporunun dar ya da geniş kapsamlı yazılacağına
denetçi karar verir ve bu denetim anlaşma sözleşmesinde belirtilir.
Denetimi Raporunun Bölümleri
a. Başlık
b. Müşteri işletmenin açık ve tam adresi
c. Giriş paragrafı
d. Kapsam paragrafı
e. Görüş bildirme paragrafı
f. Denetçinin adı, unvanı, imzası ve raporun düzenleniş tarihi yer alır.
Denetim Görüşü Türleri
1. Olumlu (Şartsız) Görüş: Mali tabloların müşteri işletmenin mali durumu ve faaliyet sonuçlarını
doğru olarak yansıttığına inanıyorsa, denetçi olumlu görüş açıklar.
2. Şartlı Görüş: Mali tablolardaki bazı kalemlerin doğruluğundan şüphe edildiği halde ya da bazı
konularda tam kanaate sahip olunamaması durumunda, ancak yine de mali tabloların bütünü
hakkında bir görüş beyan edilecekse denetçi görüşünü şartlı açıklar.
3. Olumsuz Görüş: Denetlenen mali tabloların dönemin mali durumu ve faaliyet sonuçlarını doğru
olarak yansıtmadığına inanıyorsa denetçi olumsuz görüş açıklar.
4. Görüş Bildirmekten Kaçınma: “Önemli bir kalemle ilgili kanıt toplanmamasına neden olan veya
mali tablolar hakkında görüş bildirmesine olanak vermeyen sınırlandırmaların söz konusu
olmasıdır. Yani denetim kapsamının sınırlanmasıdır”-”Gelecekte belirsiz durumun
gerçekleşmesinin işletme için hayati tehlike yaratmasıdır.”
konu özetleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
konu özetleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
6 Eylül 2011 Salı
Sermaye piyasası ve finansal kurumlar Tüm Üniteler Özeti
SERMAYE PİYASASASI VE FİNANSAL KURUMLAR (TANIMLAR)
ÜNİTE 1
Finansal Sistem : Bir ekonomide fon arz edenler ve talep edenler , yardımcı kuruluşlar , yatırım ve finansman araçları hukuki ve idari düzenin oluşturduğu yapıya FİNANSAL SİSTEM denir.
Finansal Piyasa : Fon açığı olan ekonomik birimlerle fon fazlası olan ekonomik birimlerin arz/talep için karşılaştıkları ayrıca finansal varlıların alınıp satıldığı yerlerdir.
Para Piyasaları(Mali piyasa) : Kısa vadeli (1 yıla kadar)fon arz ve talebin karşılaştığı piyasadır.
Sermaye Piyasaları : Orta ve Uzun vadeli fon arz ve talebin karşılaştığı piyasadır.
Paraya Çevrilebilirlik : Finansal varlığın para gibi kullanılabilmesi ve hazır satın alma gücübü ifade etmesidir.
Likitide : Finansal varlığın kısa sürede ve düşük maliyetle paraya dönüştürülme özelliğidir.
Bölüne bilirlik : Finansal varlığın en az hangi miktarda paraya çevrilebilineceğini gösterir.
Faiz : Nakti sermayenin belili bir süre kullanımı karşılığında sermaye sahibine ödene bedele faiz denir(maliyet unsurdur , sermayenin bedelidir , makro den.sağ.önemli fak.,likitideyi etkiler)
Nominal Faiz Oranı : Reel faiz oranı ile bu orana ilave edilen enflasyon ve risk primlerinden oluşur buna cari veya piyasa faiz oranıda denir.
Reel Faiz Oranı : Enflasyon ve riskin olmaması durumunda oluşan faiz oranıdır(hazine bonosu)
SPK : 1981 yılında 2499 sayılı kanunla yürürlüğe girdi.
İMKB : 1985 yılında yeniden organize olarak faaliyete başlamıştır.
ÜNİTE 2
Marjin(spread,risk primi) : Bankaların topladıkları tasarruflara ödedikleri faiz ile kredi olarak verdikleri paralardan elde ettikleri gelirler arasındaki farka denir.
Faiz oranı Riski : Bankaların tasarruflara ödedikleri faiz oranı ile uzun vadeli yaptıkları yatırım veya verdikleri kredilerde elde edecekleri faiz gelirleri arasındaki farktır.
Likidite Riski : Bankalar tasarruf sahiplerinin paralarını çekmeleri sonucu kredi talep edenlere borç sağlayamama riski taşırlar buna likidite riski denir.(öz sermaye arttırarak,kısa vad fon,menkul v. Satmak yeni tasar.çekmek,menk kıy karşılık göstererek satmak ile giderilir.)
Fizibilite Raporu : Bir yatırım programının ekonomik,teknik ve mali açıdan uygun olup olmadığını ortaya koyan yapılabilirlik raporudur.
Açık Hesap : Taraflar arasında resmi bir anlaşma olmadan satış yapılmasıdır.
Akreditif Kredi : İthalatçı müşterilerin kullandığı kısa vadeli bir banka kredisidir.
Avans (Spot) Kredisi : Kredinin Bir defade çekilip bir defeda ödenmesidir.
Cari hesap (rotatif) Kredi : Kredi kurumunun müsterisine belirli bir limite kadar açtığı,müşterininde ihtiyacı oranında kullandığı kredidir.
Hazine Bonosu : Devletin her yıl bütçe kanunlarına dayanarak nakit açığını finanse etmek için ihraçettiği kısa vadeli borçlanma aracıdır.(vadesi en cok 1 yıl,ihale yoluyla isk.satılır,ödememe veya likitide riski 0 dır,para piy.da en çok kullanılır)
Finansman Bonusu : Anonim şirketlerin ihraç ettikleri kısa vadeli ve teminatsız borç senedidir.(satışında iskonto esas alınır,para piy.aracıdır)
Factoring : İşletmenin genellikle kısa vadeli satışlarından doğan alacakların factoring kurumlarına satılmasıyla ,alacakların paraya çevrilmesi şekliyle kullanılan bir finansman yöntemidir.(Alacakların tahsil edilmeme riski ile alınması en büyük özelliğidir)
Repo : Menkul kıymatlerin geri alma taahhüdüyle satılmasıdır(banka yapar)
Ters repo : Menkul kıymetlerin geri satma taahhüdüyle alımıdır (vatandaş yapar)
Varlığa dayalı menkul kıymet(VDMK) : Gelecekte nakit girişi doğuracak alacaklar,bireysel krediler ve borçlanma araçlarının bir araya getirilerek havuz oluşturulması ve bu havuza dayalı olarak yatırımcılara borçlanma belgesi satılmasıdır yapılan işlem MENKULLEŞTİRME dir.(para piyasası aracıdır)
ÜNİTE 3
Tahvil : Anonim şirketlerin veya iktisadi kamu kuruluşlarının çıkardığı uzun vadeli borç senedidir.(vadesi en az 2 yıl ,hisse senedine göre daha az risklidir ve maliyeti daha düşük ve Tahvilin faiz ödemeleri vergi matrahından düşülür.)
İtfa Fonu : İşletmelerin İhraç ettikleri tahvillerin geri ödenmesinde kullanmak üzere oluşturdukarı fondur.(halka açık şirketlerin tahvilleri ödemede kullandığı fon)
Ödenim Fonu : Tahvillerin ana para taksitlerinin geri ödenmesi için oluşturulan fondur.
Güvenceli Tahvil : Faiz ve anapara ödemesi için bir karşılık gösterilerek çıkarılan tahvildir.
Güvencesiz Tahvil : Tahvil sahiplerinin alacaklarının güvencesi işletmenin tüm mal varlığıdır.
Kara İştiraklı Tahvil : Sahibine hem faiz hemde kardan pay hakkı veren tahvil dir.
Primli Tahviller : Tahvil üzerinde yazılı nominal değerden daha düşük bir değerle satılıyorsa İHRAÇ Primi , İtfa anında tahvil sahibine nominal degerden daha yüksek bir değer ödeniyorsa İTFA Primi söz konusudur.
Varant : Bir satın alma opsiyonudur ve sahibine bir işletmenin önceden saptanmış belirli fiyat üzerinden ve belirli sayıda hisse senetlerinden satın alma hakkı verir.
Valör : Kredi veya mevduat için bankaca faizin işletilmeye başlandığı tarihtir.
Anüite : Tahvilde faiz ödemeleri vade boyunca genellikle eşit tutarlarda yapılır eşit ödemeler dizisine anüite denir.
Çevirim(değiştirme) Fiyatı : Hisse senedine çevrilebilir tahvil sahiplerinin hisse senetlerini değiştirme halinde,hisse senetlerine uygulanacak fiyattır.
ÜNİTE 4
Hisse Senedi : Anonim şirketlerde ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sermayenin belli bir oranını temsil eden ve sahiplerine ortaklık hakkı sağlayan menkul kıymettir.
Anonim Şirket : Bir ünvana sahip , sermayesi belli paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mal varlığı ile sorumlu olan şirkettir.
Kayıtlı Sermaye : A.ş lerin esas sözleşmesinde hüküm bulunmak kaydıyla ve yönetim kurulu kararıyla T.T.K. daki hükümlere tabi olmadan çıkarabilecekleri azami sermaye tutarını gösteren sermayedir.
Rüçhan Hakkı : Mevcut ortakların Yeni çıkarılacak hisse senetlerinden öncelikli satın alma hakkıdır.
Halka Açık Anonim Şirket : Hisse senedi sahiplerinin sayısı 250’yi aşıyorsa veya şirket yazılı veya sözlü bir şekilde halkı ortaklığa çağırmış ise ,bu anonim şirket halka açık şirket sayılır ve spk’ya tabi olur.
Adi Hisse Senedi : Sahiplerine genel kurulda eşit oy hakkı ile kar dağıtımı ve tavsiyede eşit pay alma hakkı tanılır.
Katılma İntifa Senetleri : Kardan pay alma ,yeni hisse senedi alma,tasfiye bakiyesinden yararlanma gibi haklara sahip ama ortaklık hakkı yoktur.
Doğrudan Çıkarım : İşletmelerin aracı kullanmayarak hisse senetlerini halka satmasıdır.
Özel İhraç : Büyük tutardaki menkul kıymetlerin kurumsal yatırımcılara doğrudan satılmasıdır
Dolaylı Çıkarım : İşletmenin aracı kurumun hizmetlerinden yararlanarak hisse sentlerini halka satmasıdır.
Underwriting : Aracı kurumların veya yatırım bankalarının danışmanlık hizmeti dışında ihraç edilen menkul kıymetlere satma garantisi vermesidir.Bu hizmeti veren aracılara UNDERWRITER denilir.
Kurtaj : Aracı kurumların yaptıkları her işlem için müşterilerinden aldıkları komisyondur.
Çok Fiyat Yöntemi : Bütün alış ve satış emirlerinin sisteme girilmesi ve eşleştirmenin fiyat ve zaman önceliği esaslarına göre otomatik olarak yapılmasıdır.(sürekli müzayede)
Baz Fiyat : Bir hisse senedinin seans içinde işlem göre bileceği üst ve alt fiyat limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır.
Lot: 1.000 adet hisse senedinden oluşan standart işlem birimidir.
Borsa Seansı : Borsada işlem gören menkul kıymetler her gün belirli saatler arasında alınıp satılır bu işlem süresidir.
Hisse senedi Değerleme : Hisse senedinin gelecekte sağlayacağı tahmin edilen dönemsel kazançların belirli bir iskonto oranı ile iskonto edilerek toplanmaları işlemidir.
Ulusal Pazar(Kot İçi Pazar) : Borsa kotunda bulunan ve asgari tedavül kriterlerine haiz şirketlerin hisse senetlerinin güven ve istikrar içerisinde işlem gördüğü piyasadır.
Toptan Satışlar Pazarı : Önceden alıcıları belirli olan veya olmayan belirli bir miktardaki hisse senedi işlemlerinin yapıldığı piyasadır.
Defter Değeri : Öz sermaye toplamının hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.
Gerçek Değer : İşletmenin gelecekteki kazançları ve kar payları belli bir iskonto oranıyla bugüne indirgenip bugunki değerler toplandığında bulunan değerdir.
Etkin Piyasa : Menkul kıymet fiyatlarının ,menkul kıymet değeriyle ilgili tüm bilgileri yansıttığı piyasadır.
Temel Analiz : Menkul kıymetlere ilişkin genel ve özel bilgilerin toplanarak sistematik bir şekilde değerlendirilmesi ve bu doğrultuda tahminler yapılmasıdır.
Teknik analiz : Hisse senetlerinin geçmişteki fiyat hareketlerinin gelecekte de tekrarlanacağını varsayarak , hisse senetlerine ilişkin alım satım kararlarının verirdiği tekniktir.
Dow Teorisi : Piyasa analizlerinde amacın piyasada fiyatların gidiş yönünü belirlemek olduğu görüşüne dayanmaktadır.
Boğa Piyasası : Hisse senedi fiyatlarının yükselme eğiliminde olduğu piyasaya denir.
Ayı Piyasası : Hisse Senedi fiyatlarının düşme eğiliminde olduğu piyasadır.
ÜNİTE 5
Türev Ürün : Fiyatları başka bir ürünün fiyatına bağlı olan ürünlerdir.
Türev Kullanım amaçları :
Riskten Korunma
Spekülasyon(tahmin)
Arbitraj
Arbitraj : Aynı ve eşit miktardaki bir malın eş zamanlı olarak bir piyasadan alınıp diğer piyasayada avantajlı bir şekilde satılarak riske girmeden fiyat farklılıklarından dolayı kar elde edilmesidir.
Vadeli (Forward) Piyasalar : İleri bir tarihte teslimi söz konusu olacak herhangi bir malın,vadesi,fiyatı ve miktarı bugünden belirlenerek ,sözleşmeye bağlandığı işlemler veya sözleşmelerdir.
Forward Kur Primi : Vadeli kurun cari kurdan büyük olması durumunda aradaki farktır ,düşükse Forward Kur İskontosudur.
Gelecek (future) Piyasalar : Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın finansal ürünün bugünden balirlenen bir fiyattan,gelecekteki bir tarihte teslim edilmesini veya teslim alınmasını hükme bağlayan sözleşmelerdir.
Takas odası : Opsiyon ve Gelecek borsalarında alıcı ve satıcıların yükümlülüklerini yerine getirmesini ve güveni sağlayan kuruma takas odası denır.
Teminat ( marjin)Takas odasının üstlendiği riskler sebebiyle alıcı ve satıcıdan aldığı temğinat mektubudur.
Opsiyon Piyasaları : Sahibine belirli sayıda menkul kıymetin veya malın önceden belilenen bir fiyattan belirli bir süre içerisinde alım ve satım HAKKINI veren sözleşmelerdir.
Opsiyon Fiyatı : Opsiyon alıcısının ,satın alma veya satma hakkını elde edebilmek için ,opsiyon satıcısına ödediği tutardır.
Swap : Takas ,değiştirme anlamına gelir.İki taraf arasında yapılan faiz veya ana para ödemelerinin koşullarını önceden belirleyerek ,değişimi sağlayan bir sözleşmedir.
Libor : İngilterede her gün belirlenen bankalar arası faiz oranıdır.
Prime Rate : Amerikada kredibilitesi yüksek işletmelere uygulanan faiz oranıdır.
• İMKB de vadeli işlemler borsası 15 auğ 2001 de başlamıştır.
ÜNİTE 6
Spk’nın Kuruluş Amaçları : En önemli amacı yatırımcıyı ve tüm sermaye piyasasını korumak.
Not : Spk 1 başkan ,1 başkan vekili ve 5 üyeden oluşur.(görev süreleri 6 yıldır)
Not : Spk da 11 daire başkanlığı vardır.
Spk’nın mesleki faaliyetleri(den.iz.a.k) : Denetleme,izleme,araştırma,Kayıt tutma.
Not : Spk nın oluşturulmasındaki temel neden 1980 lerdeki bankerler krizidir.
SPK : Sermaye piyasaları kanununun verdiği görev ve yetkileri yapmak üzere kurulmuş idari ve mali özerkliğe sahip kuruma SPK denir.
ÜNİTE 7
Devamlı Piyasa : Borsaya kayıtlı menkul kıymetlerin en kısa sürede ve en düşük maliyetlerle alınıp satılmasıdır.(menkul kıymet borsasının en önemli fonksiyonudur)
Piyasanın Derinliği : İşlem gören menkul kıymet için işlem fiyatının altında ve üzerinde fiyatlarla çok sayıda ve yeterli miktarda yapılmış alış ve satış emirlerinin bulunmasıdır.
Piyasanın Genişliği : Menkul kıymetle ilgili alış ve satış emirlerinin hacmidir.
Piyasa Esnekliği : Piyasada bir menkul değer veya işlem gören tüm menkul değerlere ait geçici Pazar emirlerinin ortaya çıkmasına bağlı olarak piyasa dengesinin bozulması sonucu piyasaya hızla yeni emirlerin ulaşa bilmesidir.
Teklif verme yöntemi : Satın alma veya satma emri almış olan aracı kurum temsilcisinin bu emri ilgili şirket tabelasının alış veya satış kısmına yazarak teklif beklediği yöntemdir.
Piyasa Emri (serbest Emir) : Mnkul kıymetin emrin verildiği andaki piyasada bulacağı en iyi fiyatla alması yada satılmasıdır(5 lot sat veya al biçimindedir)
Sınırlı emir (limitli emir) : Yatırımcının belirlediği fiyattan işlemin yapılmasıdır(1000 adet hissesenedini 5000 tl ye sat gibi)
Zamanla Sınırlı Emir : Emrin yatırımcı için sınırladığı süre içi geçerli olan emirdir.(2gün içinde sat gibi)
Zararı Durdurma Emri : En uygun anda en uygun fiyata satın almyı içeren emirdir.
Müşteri Emri : Yatırımcının aracı kuruma verdiği Hisse senedini alım veya satım emridir.
Endeks : Menkul kıymetlerin fiyat değişimlerini incelemek üzere hazırlanan göstergedir.
Borsa Hakkında Bilgiler :
İlk menkul kıymetler borsası 1487 de belçikanın anvers şehrinde kuruldu
En büyük borsa new york borsasıdır.
Dersaadet Tahvilat borsası 1866 yılında kurulan ve sadece Osmanlı tahvillerinin alınıp satıldığı Osmanlıdaki ilk borsadır.
İmkb 1986 yılında yeniden organize edilerek etkin olarak çalışmaya başladı(1985 de kuruldu)
ÜNİTE 8
Kolektif Yatırım Kurumları : Sermaye piyasasında faaliyet gösteren ve yatırımcı bireylerin dışında özel veya tüzel bireylerce ,ülkenin ilgili yasaları ve bu yasalara göre çıkartılmış olan tebliğler hükümlerine göre kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan kurumlardır.
Katılma Belgesi : Yatırım fonu tarafından , hissedarlar adına yönetilen portföyün belirli bir oranını ifade eder.
Yatırım ortaklığı : Sermaye ortaklığı (anonim veya limited ortaklık) şeklinde kurulan ortaklığın pay senetleriyle yada tahvillerle sağladığı fonları portföy oluşturarak yöneten bir ortaklıktır.Benimsediği model ortaksal çözümdür,tüzel kişiliği vardır.
Yatırım Fonları : Halktan katılma belgesi karşılığı topladığı paralarla ,belge sahipleri hesabına,riskin dağıtılması ilkesi ve inaçlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piy araçları ,gayri menkul,altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacı ile kurulan MALVARLIĞIDIR.(ortaklık ve tüzel kişiliği yoktur,kurucu fonu yönetir)
Kapalı sonlu yatırım kurumları : Belirli bir sermaye veya fon tahsisi ile kurulan kanuni gerekleri yerine getirerek sermayelerini arttırmadıkları sürece sabit sermaye veya fonla faliyetlerini sürdüren kurumlardır.
Açık sonlu yatırım kurumları : Ortaklığın sermayesinin ve yatırım fonunun fon toplamının hiçbir formaliteye tabi olmadan arttırılıp azalta bildiği yatırım kurumlarıdır.
Net Aktif Değer : Kurumun aktiflerinin piyasa değeri toplamından varsa borçları düşütlükten sonra bulunan değerin hisse veya katılma belgesi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.
Genel Amaçlı Adi hisse senesi fonu(büyüme fonu): Uzun vadeli,riski ve getirisi yüksek menkul kıymetlerden oluşan fonlardandır.
Dengeli Fonlar : Çeşitli yatırım araçlarına ,yönetim inancı doğrultusunda riski azaltacak ve devamlı gelir sağlayacak şekilde yatırım yapılmasıdır.
A tipi yatırım ortaklığı : Sadece hisse senetlerine yatırım yapmak amacıyla kurulan yatırım ortaklığıdır.
A tipi Fon : Portföyünün en az %25 i hisse senetlerinden oluşan fondur.
B tipi Fon : Portföyünde %25 den az hisse senedi bulunan fondur.
Özel Fon : Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi yada kuruluşlara tahsis edilmiş fondur.
Not : İlk Yatırım fonu 1822 yılında belçikada kuruldu.
ÜNİTE 9
Dünyada İlk Merkez Bankası : 17.yy da ingilterede kurulmuştur 1694 yılında kurulan Bank of England ilk merkez bankasıdır.
T.C Merkez Bankası : 1715 sayılı yasayla 3 ekim 1931 de kurulmuştur(amacı ülkenin kalkınmasına yardım etmekti),çalışmaya 1 ocak 1932 de başlamıştır,Osmanlıda bu yetki 1863 yılında kurulan Osmanlı bankasındaydı.1211 sayılı yasaya göre temel amacı ülkede fiyat istikrarını sağlamaktır.
Uluslar arası maliye konferansı : 1920 de Brüksel de yapıldı merkez bankalarının özerk bir yapıda olması ve tüm ülkelerde merkez bankası kurulması kararı alındı.
Eurosistem : Euro’yu kullanan ab üyesi ülkelerin merkez bankalarının oluşturduğu sistemdir.bu sistemin temel amacı fiyt istikrarını sağlamaktır.
TCMB Yapısı : Başkan,Genel kurul , banka meclisi,yönetim komitesinden oluşur.
Para Politikası Kurulu : 25,04,2001 de kuruldu.para politikası ilke ve stratejilerini belirler,hükümetle birlikte enflasyon hedefini belirler,para pol.ile ilgili kamuoyunu bilgilendirir,tl’nin değerini koruması ve altın döviz karşısında pariteyi belirler.
Disponible Değer : Kasadaki nakit ile TCMB neznindeki bankaya ait serbest mevduat ve bankanın portföyünde bulunan devlet iç borçlanma senetleri toplamıdır(satılabilir değer)
Reeskont Kredileri : M.b’sının ticaret bankalarının portföyündeki müsteri senetlerini teminata alarak kredi açmasıdır.Reeskont limitlerini artırarak reeskont faizlerini düşürürse ekonomideki likitide artar.
Açık piyasa : M.b.’nın para arzını ve likiditesinin düzenlenmesi amacıyla menkul kıymet alım satımı yapmasıdır.
Doğrudan alım satım : M.b’nın bankalar veya finansal aracı kurumlarla vadelerine 1 yıldan az kalmış dibs’nin alım satımıdır.dibs nin alımı likiditeyi arttırır.
Açık Piyasa İşlemleri :
Doğrudan alım - Repo : Likidite artar
Doğrudan Satım - Ters Repo : Likidite azalır
(uzun süreli) (kısa süreli)
İhale Yöntemi : Hacimler ve vadeler piyasaya bildirilir alım-satım fiyatları ve faiz oranları piyasada oluşur.
ÜNİTE 10
Ticaret Bankaların Esas İşlevi : Tasarrufçularının mevduatlarını kabul ederek bu mevduatları kredi gereksinimine duyan kişi ve kuruluşlara aktarır(bu sayade yastık altı paralar alınır kaynak yaratılır)
İlk Ticaret Bankası : 1782 de kurulan Nord America dır.
Kıyı Bankacılığı ( off Shore) : Ülke dışından sağlanan fonların ülke dışında yada içinde kullandırılması gibi hizmetleri sunan genellikle serbest bölgelerde kurulan ülke içinde bankacılık yasal düzenlemelerine tabi olmayan banka türüdür.
Ülkemizde İlk Banka : 1847 de Bank-ı dersaadet’tir
Muazam Karşılık : Bankalarca kabul edilen mevduatlar karşılığında T.C merkez bankası nezninde bulundurlması zorunlu karşılıktır.
Para Piyasası Yatırım Fonu : Sabit Fiyatla geri ödenen katılma belgeleri çıkararak topladığı nakdi kısa süreli hazine bonosu ,mevduat sertifikası ,ticari kağıt gibi yatırım araçlarında değerlendiren fondur.
Kaydi Para : Vadesiz mevduat sahiplerine çek karnesi vererek onların hesaplarındaki tutarı banka çeki olarak harcama olanağı verir bu vesiyleyle kaydi para yaratılır.(merkez bankasında çek işlemleri sonucu biriken paradır)
Özkaynak : Toplam kaynaklar içerisinde küçük bir yere sahiptir ,ödenmiş sermaye ile yedek akçelerin toplamından oluşur.
Ödenmiş Sermaye : Ortaklar tarafından taahhüt edilmiş sermayenin fiilen ödenmiş kısmıdır.
Not : Ülekmizde bankalar kanunu hükmüne göre özkaynak hesabı bankaların üç aylık bilançoları kullanılarak yapılır.
Tasarruf Mevduatı : Özel bireylerin yaptığı mevduattır.
Ticari Mevduat : Ticari işlem için çek verilerek çlıştırılan mevduattır.
Resmi Mevduat : Resmi kurumların yatırdığı mevduattır.
Bankalar arası mevduat
ankaların kendi aralarındaki parasal işlemleri nedeniyle oluşur.
Diğer Kuruluşlar Mevduatı : Vakıf,sandık,dernek gibi tic.faal.olmayan kuruluşların mevduatıdır
Sendikasyon Kredisi : Bir Finans kurumunun liderliğinde bir kredi verme sendikasyonu oluşur.(dış krediler için olur)
Otorize Kredi : Genel müdür,yönetim kurulu kredi komitesi ve yönetim kurulunun izni ile açılır.
Not : Ticaret bankalarının yasal dayanağı bakanlar kuruludur.
Bankaların Vereceği Kredi Limitleri: Gerçek veya Tüzel Kişilere özkaynaklarının %25’in den fazlasını veremez.
Tasarruf mevduat sigorta fonu (TMSF) : Nihayi amacı bankayı iyileştirdikten sonra 3.kişilere devretmektir.
Bankalar düzenleme ve denetleme Kurumu(BDDK) : Tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korumak ,bankaların özel finans kurumlarının piyasa disiplini içinde sağlık etkin ve rekabet edilebilir bir yapıda işleyişine uygun ortamı yaratarak ülke ekonomisine katkıda bulunmak üzere kurulan kurumdur. Biri başkan biri ikinci başkan olmak üzere 7 üyeden oluşur.
Not: Bankaların denetlenmesine kurum bünyesinde başkana bağlı olarak çalışan bankalar yeminli murakıpları kurulu sorumludur.
ÜNİTE 11
Yatırım bankası : Sermaye pazarının birincil kesiminde anonim ortaklıkların çıkaracakları menkul kıymetlerin ihracına aracılık etme amacıyla kurulmuş finansal kuruluştur.(banka değil aracı kurumdur)Temel görevi gelişme aşamasında olan ülkeler ile bölgeler ve sektörlere orta ve uzun vadeli finans kaynağı aktarmaktır.
Risk sermayesi : İşletmelere özellikle ilk kuruluş aşamasından büyüyüp halka açılıncaya kadar gerekli olan sermayenin karşılanmasına yönelik fonlardır.
Dünya bankası Grubu :
Uluslar arası imar ve kalkınma bankası
Uluslar arası finans kurumu (az gelişmiş ülkelerde özel sektöre kredi sağlar)
Uluslar arası kalkınma birliği (gelişmekte olan ülkelere kredi sağlar)
Çok taraflı yatırım ve garanti ajansı(uluslar arası açılan kredinin oluşturduğu ülke riskini karşılar)
Türkiyede ilk kalkınma bankası : 1925 yılında kurulan sanayi ve maadin bankasıdır.
Türkiyede ilk özel kalkınma bankası : Türkiye sınai kalkınma bankasıdır 1950 de kuruldu.
ÜNİTE 12
Özel Finans Kurumu : Dini nedelerle faiz almak istemeyen kişilerin finansman ihtiyaçları için ,tasarruflarını değerlendirmeleri ve modern bankacılık hizmetlerinden yararlanmaları amacıyla faizle çalışan bankalara altarnatif kurulmuştur.
Özel Cari Hesaplar : İstenildiği her an kısmen veya tamamen geri çekilebilen vadesiz hesaplardır.
Katılma Hesapları : Kar ve zarara katılma esasına göre açtırılan hesap sahibine önceden belirlenmiş sabit bir getiri taahhüdünde bulunulmayan hesaplardır.
Güvence Fonu : Özel finans kurumlarında özel cari ve kar-zarara katılma hesaplarında toplanan tasarrufların güvence altına alınması amacıyla özel finans kurumları birliği bünyesinde kurulan fondur.
Kurumsal Yatırımcılar : Küçük yatırımcıların tasarruflarını toplayarak ,kabul edilebilir risk,getiri max,vade uyumu amaçlarına uygun olarak yatırım yapan ihtisaslaşmış finansal kurumlardır.
Sosyal Güvenlik : Halkın işsizlik ,hastalık,yaşlılık,ölüm sebebiyle geçici veya sürekli olarak kazançtan mahrum kalması nedeniyle düşeceği fakirliğe karşı genel tedbirler sistemidir.
Emekli Sandığı : 1950 yılında kuruldu ,Memurları kapsar.kurumun gelirleri ile giderleri karşılanamasa Hazinece karşılanır.
Sosyal Sigortalar Kurumu(SSK) : Hizmet adiyle çalışanların(işçi,amele)sosyal güvenliğini sağlamak amacıyla 1946 da kuruldu.
Aktif/Pasif oranı : Prim ödemeyen çalışanların ,aylık yada gelir alanlarla sağlık hizmetlerinden yararlanan ancak prim ödeme dönemi sona eren kaç kişiyi finanse ettiğini gösterir(çalışıp prim ödeyen aktif,emekli olan pasif dir.)
Aktüer : İstatistik ve olasılık hesapları ile sigorta rizikolarını ve primlerini hesaplar.
Bağkur : Belirli bir prim karşılığında devlet eliyle esnaf sanatkarlar ve bağımsız çalışan vatandaşların sosyal güvenliklerini sağlamak adına 1971 de kuruldu.
Oyak (ordu yardımlaşma kurulu ) : En etkin kuruluştur milli savunma bakanlığına bağlıdır.
Prim : Rizikoya iştirak payıdır (sigortalının ödediği paradır)
Reasürans : Sigorta şirketlerinin kendilerinin aşan kısmını başka bir sigorta şirketlere devretmesidir.
Restrosesyon : Reasürans işletmesinin üstlendiği riskleribir başka reasüröre devretmesidir.
Koasürans : Tek bir riski birden fazla sigorta şirketinin üstlenmesidir.(jeran öncülük yapar)
ÜNİTE 13
Belirsizlik koşulları : Geleceğin objektif olasılıklarla tahmin edilememe koşullarıdır.
Risk Koşulları : Geleceğin objektif olasılıkla bilinebilmesi koşullarıdır.
Kamuyu Gerektiğinde aynıtlatma : Halka açık a.ş lerin yeni menkul kıymet çıkarması
Vekaleten oy kullanma(vekillik isteyen bireyin kurulca hazırlanmış vekillik belgesinin ortaklarca imzalanması gerekir)
Şirket Devir alma
Çağrı yoluyla hisse toplanması
Özel Denetleme : Menkul kıymetlerini halka arz etmek için spk dan izin talep eden ortaklıklar ile 2499 sayılı kanun kapsamında olup da birleşme ,devir ve tasfiye durumunda olan kuruluşların denetlenmesidir.
ÜNİTE 14
Uluslar Arası Finansal Piyasa : Ulusal fonların yabancılar tarafından veya yabancı fonların yerliler tarafından kullanıldığı piyasadır.
Kıyı Ötesi (off shore piyasa): fon alışverişinin yabancılardan yabancılara olduğu piyasadır.
Eurodolar Piyasası : Bir ulusal paranın ,o paranın ana ülkesi dışındaki piyasadır.
Europara : Kendi ülkesi sınırları dışında işlem gören paradır.
Euro Kredi : bankaların içinde bulunduğu ülke parasının dışındaki paralarla açmış olduğu kredidir.(değişken faizlidir,libor esas alınır)
Euro Finansman Bonoları : Bir başka ülkenin parasına bağlı olarak çıkardıkları kısa vadeli menkul kıymettir.
Kıyı Bankacılığı : Ülke dışında toplanan fonların yine o ülke dışında kullandırılmasını amaçlayan bankacılık türüdür.
Euro Tahvil : Bağlı olduğu paranın kullanıldığı ülkede ve çıkaran kurumun ülkesinde satışına izin verilmeyen tahvillere denir.
Uluslar arası tahvil türleri :
Sabit faizli uluslar arası tahvil
Değişken faizli uluslar arası tahvil
Hissesenedine dönüştürülebilir uluslar arası tahvildir.
Depo Sertifikası : Yabancı hisse senetlerini temsilen çıkarılan ve hisse senetleriyle aynı hakları sağlayan menkul kıymettir.
ÜNİTE 1
Finansal Sistem : Bir ekonomide fon arz edenler ve talep edenler , yardımcı kuruluşlar , yatırım ve finansman araçları hukuki ve idari düzenin oluşturduğu yapıya FİNANSAL SİSTEM denir.
Finansal Piyasa : Fon açığı olan ekonomik birimlerle fon fazlası olan ekonomik birimlerin arz/talep için karşılaştıkları ayrıca finansal varlıların alınıp satıldığı yerlerdir.
Para Piyasaları(Mali piyasa) : Kısa vadeli (1 yıla kadar)fon arz ve talebin karşılaştığı piyasadır.
Sermaye Piyasaları : Orta ve Uzun vadeli fon arz ve talebin karşılaştığı piyasadır.
Paraya Çevrilebilirlik : Finansal varlığın para gibi kullanılabilmesi ve hazır satın alma gücübü ifade etmesidir.
Likitide : Finansal varlığın kısa sürede ve düşük maliyetle paraya dönüştürülme özelliğidir.
Bölüne bilirlik : Finansal varlığın en az hangi miktarda paraya çevrilebilineceğini gösterir.
Faiz : Nakti sermayenin belili bir süre kullanımı karşılığında sermaye sahibine ödene bedele faiz denir(maliyet unsurdur , sermayenin bedelidir , makro den.sağ.önemli fak.,likitideyi etkiler)
Nominal Faiz Oranı : Reel faiz oranı ile bu orana ilave edilen enflasyon ve risk primlerinden oluşur buna cari veya piyasa faiz oranıda denir.
Reel Faiz Oranı : Enflasyon ve riskin olmaması durumunda oluşan faiz oranıdır(hazine bonosu)
SPK : 1981 yılında 2499 sayılı kanunla yürürlüğe girdi.
İMKB : 1985 yılında yeniden organize olarak faaliyete başlamıştır.
ÜNİTE 2
Marjin(spread,risk primi) : Bankaların topladıkları tasarruflara ödedikleri faiz ile kredi olarak verdikleri paralardan elde ettikleri gelirler arasındaki farka denir.
Faiz oranı Riski : Bankaların tasarruflara ödedikleri faiz oranı ile uzun vadeli yaptıkları yatırım veya verdikleri kredilerde elde edecekleri faiz gelirleri arasındaki farktır.
Likidite Riski : Bankalar tasarruf sahiplerinin paralarını çekmeleri sonucu kredi talep edenlere borç sağlayamama riski taşırlar buna likidite riski denir.(öz sermaye arttırarak,kısa vad fon,menkul v. Satmak yeni tasar.çekmek,menk kıy karşılık göstererek satmak ile giderilir.)
Fizibilite Raporu : Bir yatırım programının ekonomik,teknik ve mali açıdan uygun olup olmadığını ortaya koyan yapılabilirlik raporudur.
Açık Hesap : Taraflar arasında resmi bir anlaşma olmadan satış yapılmasıdır.
Akreditif Kredi : İthalatçı müşterilerin kullandığı kısa vadeli bir banka kredisidir.
Avans (Spot) Kredisi : Kredinin Bir defade çekilip bir defeda ödenmesidir.
Cari hesap (rotatif) Kredi : Kredi kurumunun müsterisine belirli bir limite kadar açtığı,müşterininde ihtiyacı oranında kullandığı kredidir.
Hazine Bonosu : Devletin her yıl bütçe kanunlarına dayanarak nakit açığını finanse etmek için ihraçettiği kısa vadeli borçlanma aracıdır.(vadesi en cok 1 yıl,ihale yoluyla isk.satılır,ödememe veya likitide riski 0 dır,para piy.da en çok kullanılır)
Finansman Bonusu : Anonim şirketlerin ihraç ettikleri kısa vadeli ve teminatsız borç senedidir.(satışında iskonto esas alınır,para piy.aracıdır)
Factoring : İşletmenin genellikle kısa vadeli satışlarından doğan alacakların factoring kurumlarına satılmasıyla ,alacakların paraya çevrilmesi şekliyle kullanılan bir finansman yöntemidir.(Alacakların tahsil edilmeme riski ile alınması en büyük özelliğidir)
Repo : Menkul kıymatlerin geri alma taahhüdüyle satılmasıdır(banka yapar)
Ters repo : Menkul kıymetlerin geri satma taahhüdüyle alımıdır (vatandaş yapar)
Varlığa dayalı menkul kıymet(VDMK) : Gelecekte nakit girişi doğuracak alacaklar,bireysel krediler ve borçlanma araçlarının bir araya getirilerek havuz oluşturulması ve bu havuza dayalı olarak yatırımcılara borçlanma belgesi satılmasıdır yapılan işlem MENKULLEŞTİRME dir.(para piyasası aracıdır)
ÜNİTE 3
Tahvil : Anonim şirketlerin veya iktisadi kamu kuruluşlarının çıkardığı uzun vadeli borç senedidir.(vadesi en az 2 yıl ,hisse senedine göre daha az risklidir ve maliyeti daha düşük ve Tahvilin faiz ödemeleri vergi matrahından düşülür.)
İtfa Fonu : İşletmelerin İhraç ettikleri tahvillerin geri ödenmesinde kullanmak üzere oluşturdukarı fondur.(halka açık şirketlerin tahvilleri ödemede kullandığı fon)
Ödenim Fonu : Tahvillerin ana para taksitlerinin geri ödenmesi için oluşturulan fondur.
Güvenceli Tahvil : Faiz ve anapara ödemesi için bir karşılık gösterilerek çıkarılan tahvildir.
Güvencesiz Tahvil : Tahvil sahiplerinin alacaklarının güvencesi işletmenin tüm mal varlığıdır.
Kara İştiraklı Tahvil : Sahibine hem faiz hemde kardan pay hakkı veren tahvil dir.
Primli Tahviller : Tahvil üzerinde yazılı nominal değerden daha düşük bir değerle satılıyorsa İHRAÇ Primi , İtfa anında tahvil sahibine nominal degerden daha yüksek bir değer ödeniyorsa İTFA Primi söz konusudur.
Varant : Bir satın alma opsiyonudur ve sahibine bir işletmenin önceden saptanmış belirli fiyat üzerinden ve belirli sayıda hisse senetlerinden satın alma hakkı verir.
Valör : Kredi veya mevduat için bankaca faizin işletilmeye başlandığı tarihtir.
Anüite : Tahvilde faiz ödemeleri vade boyunca genellikle eşit tutarlarda yapılır eşit ödemeler dizisine anüite denir.
Çevirim(değiştirme) Fiyatı : Hisse senedine çevrilebilir tahvil sahiplerinin hisse senetlerini değiştirme halinde,hisse senetlerine uygulanacak fiyattır.
ÜNİTE 4
Hisse Senedi : Anonim şirketlerde ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sermayenin belli bir oranını temsil eden ve sahiplerine ortaklık hakkı sağlayan menkul kıymettir.
Anonim Şirket : Bir ünvana sahip , sermayesi belli paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mal varlığı ile sorumlu olan şirkettir.
Kayıtlı Sermaye : A.ş lerin esas sözleşmesinde hüküm bulunmak kaydıyla ve yönetim kurulu kararıyla T.T.K. daki hükümlere tabi olmadan çıkarabilecekleri azami sermaye tutarını gösteren sermayedir.
Rüçhan Hakkı : Mevcut ortakların Yeni çıkarılacak hisse senetlerinden öncelikli satın alma hakkıdır.
Halka Açık Anonim Şirket : Hisse senedi sahiplerinin sayısı 250’yi aşıyorsa veya şirket yazılı veya sözlü bir şekilde halkı ortaklığa çağırmış ise ,bu anonim şirket halka açık şirket sayılır ve spk’ya tabi olur.
Adi Hisse Senedi : Sahiplerine genel kurulda eşit oy hakkı ile kar dağıtımı ve tavsiyede eşit pay alma hakkı tanılır.
Katılma İntifa Senetleri : Kardan pay alma ,yeni hisse senedi alma,tasfiye bakiyesinden yararlanma gibi haklara sahip ama ortaklık hakkı yoktur.
Doğrudan Çıkarım : İşletmelerin aracı kullanmayarak hisse senetlerini halka satmasıdır.
Özel İhraç : Büyük tutardaki menkul kıymetlerin kurumsal yatırımcılara doğrudan satılmasıdır
Dolaylı Çıkarım : İşletmenin aracı kurumun hizmetlerinden yararlanarak hisse sentlerini halka satmasıdır.
Underwriting : Aracı kurumların veya yatırım bankalarının danışmanlık hizmeti dışında ihraç edilen menkul kıymetlere satma garantisi vermesidir.Bu hizmeti veren aracılara UNDERWRITER denilir.
Kurtaj : Aracı kurumların yaptıkları her işlem için müşterilerinden aldıkları komisyondur.
Çok Fiyat Yöntemi : Bütün alış ve satış emirlerinin sisteme girilmesi ve eşleştirmenin fiyat ve zaman önceliği esaslarına göre otomatik olarak yapılmasıdır.(sürekli müzayede)
Baz Fiyat : Bir hisse senedinin seans içinde işlem göre bileceği üst ve alt fiyat limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır.
Lot: 1.000 adet hisse senedinden oluşan standart işlem birimidir.
Borsa Seansı : Borsada işlem gören menkul kıymetler her gün belirli saatler arasında alınıp satılır bu işlem süresidir.
Hisse senedi Değerleme : Hisse senedinin gelecekte sağlayacağı tahmin edilen dönemsel kazançların belirli bir iskonto oranı ile iskonto edilerek toplanmaları işlemidir.
Ulusal Pazar(Kot İçi Pazar) : Borsa kotunda bulunan ve asgari tedavül kriterlerine haiz şirketlerin hisse senetlerinin güven ve istikrar içerisinde işlem gördüğü piyasadır.
Toptan Satışlar Pazarı : Önceden alıcıları belirli olan veya olmayan belirli bir miktardaki hisse senedi işlemlerinin yapıldığı piyasadır.
Defter Değeri : Öz sermaye toplamının hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.
Gerçek Değer : İşletmenin gelecekteki kazançları ve kar payları belli bir iskonto oranıyla bugüne indirgenip bugunki değerler toplandığında bulunan değerdir.
Etkin Piyasa : Menkul kıymet fiyatlarının ,menkul kıymet değeriyle ilgili tüm bilgileri yansıttığı piyasadır.
Temel Analiz : Menkul kıymetlere ilişkin genel ve özel bilgilerin toplanarak sistematik bir şekilde değerlendirilmesi ve bu doğrultuda tahminler yapılmasıdır.
Teknik analiz : Hisse senetlerinin geçmişteki fiyat hareketlerinin gelecekte de tekrarlanacağını varsayarak , hisse senetlerine ilişkin alım satım kararlarının verirdiği tekniktir.
Dow Teorisi : Piyasa analizlerinde amacın piyasada fiyatların gidiş yönünü belirlemek olduğu görüşüne dayanmaktadır.
Boğa Piyasası : Hisse senedi fiyatlarının yükselme eğiliminde olduğu piyasaya denir.
Ayı Piyasası : Hisse Senedi fiyatlarının düşme eğiliminde olduğu piyasadır.
ÜNİTE 5
Türev Ürün : Fiyatları başka bir ürünün fiyatına bağlı olan ürünlerdir.
Türev Kullanım amaçları :
Riskten Korunma
Spekülasyon(tahmin)
Arbitraj
Arbitraj : Aynı ve eşit miktardaki bir malın eş zamanlı olarak bir piyasadan alınıp diğer piyasayada avantajlı bir şekilde satılarak riske girmeden fiyat farklılıklarından dolayı kar elde edilmesidir.
Vadeli (Forward) Piyasalar : İleri bir tarihte teslimi söz konusu olacak herhangi bir malın,vadesi,fiyatı ve miktarı bugünden belirlenerek ,sözleşmeye bağlandığı işlemler veya sözleşmelerdir.
Forward Kur Primi : Vadeli kurun cari kurdan büyük olması durumunda aradaki farktır ,düşükse Forward Kur İskontosudur.
Gelecek (future) Piyasalar : Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın finansal ürünün bugünden balirlenen bir fiyattan,gelecekteki bir tarihte teslim edilmesini veya teslim alınmasını hükme bağlayan sözleşmelerdir.
Takas odası : Opsiyon ve Gelecek borsalarında alıcı ve satıcıların yükümlülüklerini yerine getirmesini ve güveni sağlayan kuruma takas odası denır.
Teminat ( marjin)Takas odasının üstlendiği riskler sebebiyle alıcı ve satıcıdan aldığı temğinat mektubudur.
Opsiyon Piyasaları : Sahibine belirli sayıda menkul kıymetin veya malın önceden belilenen bir fiyattan belirli bir süre içerisinde alım ve satım HAKKINI veren sözleşmelerdir.
Opsiyon Fiyatı : Opsiyon alıcısının ,satın alma veya satma hakkını elde edebilmek için ,opsiyon satıcısına ödediği tutardır.
Swap : Takas ,değiştirme anlamına gelir.İki taraf arasında yapılan faiz veya ana para ödemelerinin koşullarını önceden belirleyerek ,değişimi sağlayan bir sözleşmedir.
Libor : İngilterede her gün belirlenen bankalar arası faiz oranıdır.
Prime Rate : Amerikada kredibilitesi yüksek işletmelere uygulanan faiz oranıdır.
• İMKB de vadeli işlemler borsası 15 auğ 2001 de başlamıştır.
ÜNİTE 6
Spk’nın Kuruluş Amaçları : En önemli amacı yatırımcıyı ve tüm sermaye piyasasını korumak.
Not : Spk 1 başkan ,1 başkan vekili ve 5 üyeden oluşur.(görev süreleri 6 yıldır)
Not : Spk da 11 daire başkanlığı vardır.
Spk’nın mesleki faaliyetleri(den.iz.a.k) : Denetleme,izleme,araştırma,Kayıt tutma.
Not : Spk nın oluşturulmasındaki temel neden 1980 lerdeki bankerler krizidir.
SPK : Sermaye piyasaları kanununun verdiği görev ve yetkileri yapmak üzere kurulmuş idari ve mali özerkliğe sahip kuruma SPK denir.
ÜNİTE 7
Devamlı Piyasa : Borsaya kayıtlı menkul kıymetlerin en kısa sürede ve en düşük maliyetlerle alınıp satılmasıdır.(menkul kıymet borsasının en önemli fonksiyonudur)
Piyasanın Derinliği : İşlem gören menkul kıymet için işlem fiyatının altında ve üzerinde fiyatlarla çok sayıda ve yeterli miktarda yapılmış alış ve satış emirlerinin bulunmasıdır.
Piyasanın Genişliği : Menkul kıymetle ilgili alış ve satış emirlerinin hacmidir.
Piyasa Esnekliği : Piyasada bir menkul değer veya işlem gören tüm menkul değerlere ait geçici Pazar emirlerinin ortaya çıkmasına bağlı olarak piyasa dengesinin bozulması sonucu piyasaya hızla yeni emirlerin ulaşa bilmesidir.
Teklif verme yöntemi : Satın alma veya satma emri almış olan aracı kurum temsilcisinin bu emri ilgili şirket tabelasının alış veya satış kısmına yazarak teklif beklediği yöntemdir.
Piyasa Emri (serbest Emir) : Mnkul kıymetin emrin verildiği andaki piyasada bulacağı en iyi fiyatla alması yada satılmasıdır(5 lot sat veya al biçimindedir)
Sınırlı emir (limitli emir) : Yatırımcının belirlediği fiyattan işlemin yapılmasıdır(1000 adet hissesenedini 5000 tl ye sat gibi)
Zamanla Sınırlı Emir : Emrin yatırımcı için sınırladığı süre içi geçerli olan emirdir.(2gün içinde sat gibi)
Zararı Durdurma Emri : En uygun anda en uygun fiyata satın almyı içeren emirdir.
Müşteri Emri : Yatırımcının aracı kuruma verdiği Hisse senedini alım veya satım emridir.
Endeks : Menkul kıymetlerin fiyat değişimlerini incelemek üzere hazırlanan göstergedir.
Borsa Hakkında Bilgiler :
İlk menkul kıymetler borsası 1487 de belçikanın anvers şehrinde kuruldu
En büyük borsa new york borsasıdır.
Dersaadet Tahvilat borsası 1866 yılında kurulan ve sadece Osmanlı tahvillerinin alınıp satıldığı Osmanlıdaki ilk borsadır.
İmkb 1986 yılında yeniden organize edilerek etkin olarak çalışmaya başladı(1985 de kuruldu)
ÜNİTE 8
Kolektif Yatırım Kurumları : Sermaye piyasasında faaliyet gösteren ve yatırımcı bireylerin dışında özel veya tüzel bireylerce ,ülkenin ilgili yasaları ve bu yasalara göre çıkartılmış olan tebliğler hükümlerine göre kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan kurumlardır.
Katılma Belgesi : Yatırım fonu tarafından , hissedarlar adına yönetilen portföyün belirli bir oranını ifade eder.
Yatırım ortaklığı : Sermaye ortaklığı (anonim veya limited ortaklık) şeklinde kurulan ortaklığın pay senetleriyle yada tahvillerle sağladığı fonları portföy oluşturarak yöneten bir ortaklıktır.Benimsediği model ortaksal çözümdür,tüzel kişiliği vardır.
Yatırım Fonları : Halktan katılma belgesi karşılığı topladığı paralarla ,belge sahipleri hesabına,riskin dağıtılması ilkesi ve inaçlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piy araçları ,gayri menkul,altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacı ile kurulan MALVARLIĞIDIR.(ortaklık ve tüzel kişiliği yoktur,kurucu fonu yönetir)
Kapalı sonlu yatırım kurumları : Belirli bir sermaye veya fon tahsisi ile kurulan kanuni gerekleri yerine getirerek sermayelerini arttırmadıkları sürece sabit sermaye veya fonla faliyetlerini sürdüren kurumlardır.
Açık sonlu yatırım kurumları : Ortaklığın sermayesinin ve yatırım fonunun fon toplamının hiçbir formaliteye tabi olmadan arttırılıp azalta bildiği yatırım kurumlarıdır.
Net Aktif Değer : Kurumun aktiflerinin piyasa değeri toplamından varsa borçları düşütlükten sonra bulunan değerin hisse veya katılma belgesi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.
Genel Amaçlı Adi hisse senesi fonu(büyüme fonu): Uzun vadeli,riski ve getirisi yüksek menkul kıymetlerden oluşan fonlardandır.
Dengeli Fonlar : Çeşitli yatırım araçlarına ,yönetim inancı doğrultusunda riski azaltacak ve devamlı gelir sağlayacak şekilde yatırım yapılmasıdır.
A tipi yatırım ortaklığı : Sadece hisse senetlerine yatırım yapmak amacıyla kurulan yatırım ortaklığıdır.
A tipi Fon : Portföyünün en az %25 i hisse senetlerinden oluşan fondur.
B tipi Fon : Portföyünde %25 den az hisse senedi bulunan fondur.
Özel Fon : Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi yada kuruluşlara tahsis edilmiş fondur.
Not : İlk Yatırım fonu 1822 yılında belçikada kuruldu.
ÜNİTE 9
Dünyada İlk Merkez Bankası : 17.yy da ingilterede kurulmuştur 1694 yılında kurulan Bank of England ilk merkez bankasıdır.
T.C Merkez Bankası : 1715 sayılı yasayla 3 ekim 1931 de kurulmuştur(amacı ülkenin kalkınmasına yardım etmekti),çalışmaya 1 ocak 1932 de başlamıştır,Osmanlıda bu yetki 1863 yılında kurulan Osmanlı bankasındaydı.1211 sayılı yasaya göre temel amacı ülkede fiyat istikrarını sağlamaktır.
Uluslar arası maliye konferansı : 1920 de Brüksel de yapıldı merkez bankalarının özerk bir yapıda olması ve tüm ülkelerde merkez bankası kurulması kararı alındı.
Eurosistem : Euro’yu kullanan ab üyesi ülkelerin merkez bankalarının oluşturduğu sistemdir.bu sistemin temel amacı fiyt istikrarını sağlamaktır.
TCMB Yapısı : Başkan,Genel kurul , banka meclisi,yönetim komitesinden oluşur.
Para Politikası Kurulu : 25,04,2001 de kuruldu.para politikası ilke ve stratejilerini belirler,hükümetle birlikte enflasyon hedefini belirler,para pol.ile ilgili kamuoyunu bilgilendirir,tl’nin değerini koruması ve altın döviz karşısında pariteyi belirler.
Disponible Değer : Kasadaki nakit ile TCMB neznindeki bankaya ait serbest mevduat ve bankanın portföyünde bulunan devlet iç borçlanma senetleri toplamıdır(satılabilir değer)
Reeskont Kredileri : M.b’sının ticaret bankalarının portföyündeki müsteri senetlerini teminata alarak kredi açmasıdır.Reeskont limitlerini artırarak reeskont faizlerini düşürürse ekonomideki likitide artar.
Açık piyasa : M.b.’nın para arzını ve likiditesinin düzenlenmesi amacıyla menkul kıymet alım satımı yapmasıdır.
Doğrudan alım satım : M.b’nın bankalar veya finansal aracı kurumlarla vadelerine 1 yıldan az kalmış dibs’nin alım satımıdır.dibs nin alımı likiditeyi arttırır.
Açık Piyasa İşlemleri :
Doğrudan alım - Repo : Likidite artar
Doğrudan Satım - Ters Repo : Likidite azalır
(uzun süreli) (kısa süreli)
İhale Yöntemi : Hacimler ve vadeler piyasaya bildirilir alım-satım fiyatları ve faiz oranları piyasada oluşur.
ÜNİTE 10
Ticaret Bankaların Esas İşlevi : Tasarrufçularının mevduatlarını kabul ederek bu mevduatları kredi gereksinimine duyan kişi ve kuruluşlara aktarır(bu sayade yastık altı paralar alınır kaynak yaratılır)
İlk Ticaret Bankası : 1782 de kurulan Nord America dır.
Kıyı Bankacılığı ( off Shore) : Ülke dışından sağlanan fonların ülke dışında yada içinde kullandırılması gibi hizmetleri sunan genellikle serbest bölgelerde kurulan ülke içinde bankacılık yasal düzenlemelerine tabi olmayan banka türüdür.
Ülkemizde İlk Banka : 1847 de Bank-ı dersaadet’tir
Muazam Karşılık : Bankalarca kabul edilen mevduatlar karşılığında T.C merkez bankası nezninde bulundurlması zorunlu karşılıktır.
Para Piyasası Yatırım Fonu : Sabit Fiyatla geri ödenen katılma belgeleri çıkararak topladığı nakdi kısa süreli hazine bonosu ,mevduat sertifikası ,ticari kağıt gibi yatırım araçlarında değerlendiren fondur.
Kaydi Para : Vadesiz mevduat sahiplerine çek karnesi vererek onların hesaplarındaki tutarı banka çeki olarak harcama olanağı verir bu vesiyleyle kaydi para yaratılır.(merkez bankasında çek işlemleri sonucu biriken paradır)
Özkaynak : Toplam kaynaklar içerisinde küçük bir yere sahiptir ,ödenmiş sermaye ile yedek akçelerin toplamından oluşur.
Ödenmiş Sermaye : Ortaklar tarafından taahhüt edilmiş sermayenin fiilen ödenmiş kısmıdır.
Not : Ülekmizde bankalar kanunu hükmüne göre özkaynak hesabı bankaların üç aylık bilançoları kullanılarak yapılır.
Tasarruf Mevduatı : Özel bireylerin yaptığı mevduattır.
Ticari Mevduat : Ticari işlem için çek verilerek çlıştırılan mevduattır.
Resmi Mevduat : Resmi kurumların yatırdığı mevduattır.
Bankalar arası mevduat
ankaların kendi aralarındaki parasal işlemleri nedeniyle oluşur.Diğer Kuruluşlar Mevduatı : Vakıf,sandık,dernek gibi tic.faal.olmayan kuruluşların mevduatıdır
Sendikasyon Kredisi : Bir Finans kurumunun liderliğinde bir kredi verme sendikasyonu oluşur.(dış krediler için olur)
Otorize Kredi : Genel müdür,yönetim kurulu kredi komitesi ve yönetim kurulunun izni ile açılır.
Not : Ticaret bankalarının yasal dayanağı bakanlar kuruludur.
Bankaların Vereceği Kredi Limitleri: Gerçek veya Tüzel Kişilere özkaynaklarının %25’in den fazlasını veremez.
Tasarruf mevduat sigorta fonu (TMSF) : Nihayi amacı bankayı iyileştirdikten sonra 3.kişilere devretmektir.
Bankalar düzenleme ve denetleme Kurumu(BDDK) : Tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korumak ,bankaların özel finans kurumlarının piyasa disiplini içinde sağlık etkin ve rekabet edilebilir bir yapıda işleyişine uygun ortamı yaratarak ülke ekonomisine katkıda bulunmak üzere kurulan kurumdur. Biri başkan biri ikinci başkan olmak üzere 7 üyeden oluşur.
Not: Bankaların denetlenmesine kurum bünyesinde başkana bağlı olarak çalışan bankalar yeminli murakıpları kurulu sorumludur.
ÜNİTE 11
Yatırım bankası : Sermaye pazarının birincil kesiminde anonim ortaklıkların çıkaracakları menkul kıymetlerin ihracına aracılık etme amacıyla kurulmuş finansal kuruluştur.(banka değil aracı kurumdur)Temel görevi gelişme aşamasında olan ülkeler ile bölgeler ve sektörlere orta ve uzun vadeli finans kaynağı aktarmaktır.
Risk sermayesi : İşletmelere özellikle ilk kuruluş aşamasından büyüyüp halka açılıncaya kadar gerekli olan sermayenin karşılanmasına yönelik fonlardır.
Dünya bankası Grubu :
Uluslar arası imar ve kalkınma bankası
Uluslar arası finans kurumu (az gelişmiş ülkelerde özel sektöre kredi sağlar)
Uluslar arası kalkınma birliği (gelişmekte olan ülkelere kredi sağlar)
Çok taraflı yatırım ve garanti ajansı(uluslar arası açılan kredinin oluşturduğu ülke riskini karşılar)
Türkiyede ilk kalkınma bankası : 1925 yılında kurulan sanayi ve maadin bankasıdır.
Türkiyede ilk özel kalkınma bankası : Türkiye sınai kalkınma bankasıdır 1950 de kuruldu.
ÜNİTE 12
Özel Finans Kurumu : Dini nedelerle faiz almak istemeyen kişilerin finansman ihtiyaçları için ,tasarruflarını değerlendirmeleri ve modern bankacılık hizmetlerinden yararlanmaları amacıyla faizle çalışan bankalara altarnatif kurulmuştur.
Özel Cari Hesaplar : İstenildiği her an kısmen veya tamamen geri çekilebilen vadesiz hesaplardır.
Katılma Hesapları : Kar ve zarara katılma esasına göre açtırılan hesap sahibine önceden belirlenmiş sabit bir getiri taahhüdünde bulunulmayan hesaplardır.
Güvence Fonu : Özel finans kurumlarında özel cari ve kar-zarara katılma hesaplarında toplanan tasarrufların güvence altına alınması amacıyla özel finans kurumları birliği bünyesinde kurulan fondur.
Kurumsal Yatırımcılar : Küçük yatırımcıların tasarruflarını toplayarak ,kabul edilebilir risk,getiri max,vade uyumu amaçlarına uygun olarak yatırım yapan ihtisaslaşmış finansal kurumlardır.
Sosyal Güvenlik : Halkın işsizlik ,hastalık,yaşlılık,ölüm sebebiyle geçici veya sürekli olarak kazançtan mahrum kalması nedeniyle düşeceği fakirliğe karşı genel tedbirler sistemidir.
Emekli Sandığı : 1950 yılında kuruldu ,Memurları kapsar.kurumun gelirleri ile giderleri karşılanamasa Hazinece karşılanır.
Sosyal Sigortalar Kurumu(SSK) : Hizmet adiyle çalışanların(işçi,amele)sosyal güvenliğini sağlamak amacıyla 1946 da kuruldu.
Aktif/Pasif oranı : Prim ödemeyen çalışanların ,aylık yada gelir alanlarla sağlık hizmetlerinden yararlanan ancak prim ödeme dönemi sona eren kaç kişiyi finanse ettiğini gösterir(çalışıp prim ödeyen aktif,emekli olan pasif dir.)
Aktüer : İstatistik ve olasılık hesapları ile sigorta rizikolarını ve primlerini hesaplar.
Bağkur : Belirli bir prim karşılığında devlet eliyle esnaf sanatkarlar ve bağımsız çalışan vatandaşların sosyal güvenliklerini sağlamak adına 1971 de kuruldu.
Oyak (ordu yardımlaşma kurulu ) : En etkin kuruluştur milli savunma bakanlığına bağlıdır.
Prim : Rizikoya iştirak payıdır (sigortalının ödediği paradır)
Reasürans : Sigorta şirketlerinin kendilerinin aşan kısmını başka bir sigorta şirketlere devretmesidir.
Restrosesyon : Reasürans işletmesinin üstlendiği riskleribir başka reasüröre devretmesidir.
Koasürans : Tek bir riski birden fazla sigorta şirketinin üstlenmesidir.(jeran öncülük yapar)
ÜNİTE 13
Belirsizlik koşulları : Geleceğin objektif olasılıklarla tahmin edilememe koşullarıdır.
Risk Koşulları : Geleceğin objektif olasılıkla bilinebilmesi koşullarıdır.
Kamuyu Gerektiğinde aynıtlatma : Halka açık a.ş lerin yeni menkul kıymet çıkarması
Vekaleten oy kullanma(vekillik isteyen bireyin kurulca hazırlanmış vekillik belgesinin ortaklarca imzalanması gerekir)
Şirket Devir alma
Çağrı yoluyla hisse toplanması
Özel Denetleme : Menkul kıymetlerini halka arz etmek için spk dan izin talep eden ortaklıklar ile 2499 sayılı kanun kapsamında olup da birleşme ,devir ve tasfiye durumunda olan kuruluşların denetlenmesidir.
ÜNİTE 14
Uluslar Arası Finansal Piyasa : Ulusal fonların yabancılar tarafından veya yabancı fonların yerliler tarafından kullanıldığı piyasadır.
Kıyı Ötesi (off shore piyasa): fon alışverişinin yabancılardan yabancılara olduğu piyasadır.
Eurodolar Piyasası : Bir ulusal paranın ,o paranın ana ülkesi dışındaki piyasadır.
Europara : Kendi ülkesi sınırları dışında işlem gören paradır.
Euro Kredi : bankaların içinde bulunduğu ülke parasının dışındaki paralarla açmış olduğu kredidir.(değişken faizlidir,libor esas alınır)
Euro Finansman Bonoları : Bir başka ülkenin parasına bağlı olarak çıkardıkları kısa vadeli menkul kıymettir.
Kıyı Bankacılığı : Ülke dışında toplanan fonların yine o ülke dışında kullandırılmasını amaçlayan bankacılık türüdür.
Euro Tahvil : Bağlı olduğu paranın kullanıldığı ülkede ve çıkaran kurumun ülkesinde satışına izin verilmeyen tahvillere denir.
Uluslar arası tahvil türleri :
Sabit faizli uluslar arası tahvil
Değişken faizli uluslar arası tahvil
Hissesenedine dönüştürülebilir uluslar arası tahvildir.
Depo Sertifikası : Yabancı hisse senetlerini temsilen çıkarılan ve hisse senetleriyle aynı hakları sağlayan menkul kıymettir.
GİRİŞİMCİLİK dersi vize konuları kısa özet anlatım
Girişimcilik :İnsanın düşünsel emeğinin ekonomik değere dönüşmesi olarak ifade edilmekte ve üretim faktörleri arasında yer almaktadır.Girişimcilik risk, sermayenin tedarik edilmesi, arbitraj ve üretim faktörlerinin koordinasyonu gibi konular ele alınarak açıklamaya çalışılmıştır.1982-1992 yılları arasında yapılmış olan akademik yayınlarda girişimciliğin 15 anahtar sözcüğü tespit edilmiştir.
1 )Başlatma / Bulma / Yaratma
2 )Yeni işletme
3 )Yenilik / Yeni ürünler / Yeni pazar
4 )Fırsatların peşinde koşma
5 )Risk alma / Risk yönetimi / Belirsizlik
6 )Kâr arzusu / Kişisel fayda
7 )Üretim yolları ve kaynaklar
8 )Yönetim
9 )Değer yaratma
10 )Büyüme arzusu
11 )Girişim
12 )Değişim yaratma
13 )Sahiplik
14 )Sorumluluk / Yetki
15 )Strateji oluşturma
Richard Cantillon göre girişimci, henüz belirginleşmemiş bir bedelle satmak üzere üretim girdilerini ve hizmetleri satın alan kişi olarak ifade edilmiştir.
Jean Baptise Say ise girişimcinin risk üstlenme kadar üretim girdilerini örgütlenme ve yönetme niteliğine sahip olması gereği üzerinde durmuştur.
A.Schumpeter ise girişimcinin yenilikçi ve dinamik olma özelliğini ise, ekonomik kalkınmada, insan kaynaklarının temel yapı taşlarından birisi olarak vurgulamıştır.Girişimciyi toplumda değişimi yaratacak kişi olarak görmüştür.
Girişimcinin özellikleri :Kâr etmek için üretim faaliyetlerini bir araya getiren ve bunları organize eden kişidir.
Organizasyon becerisi
Atıl kapasitenin değerlendirilmesi
Risk alması
Fırsatları görebilmesi
Tetikte olması ( İhtiyatlı araştırmadan çok )
Fırsatı değerlendirebilmesi
Oyunun kuralını baştan yazmasıdır.
Girişimcilikte dört temel unsur vardır.
1 )Yaratım süreci
2 )Çaba harcanması
3 )Risk
4 )Getiri
Girişimci düşüncenin özellikleri ört ana bileşeni vardır.
1 )Yenilikçi ve yaratıcı olma
2 )Risk alma
3 )Öncü olma
4 )Rekabetçi düşünme
1 )Yenilikçi ve yaratıcı olma 
roblemlere ve ihtiyaçlara yaratıcı, alışılmamış ve yeni çözümler aramayı ifade eder.Girişimciyi diğer insanlardan ayıran temel özellik, yaratıcı ve yenilikçi olması, yeni fikirleri geliştirmesi ve bu fikirleri uygulamaya koymasıdır.
Schumpeter’ e göre girişimci, yenilikçi ve dinamik, yaratıcı ve yıkıcılık görevini yerine getirmektedir.Bunu yapabilmesi için çok yönlü düşünebilmesi, ikna gücüne sahip olması, iyi iletişim kurması, bağımsız düşünebilen, esnek, yaratıcı, kendine güvenen, dayanıklı ve ısrarcı olmalıdır.
2 )Risk alma :Bizim için önemli miktarda bir kaynağın kabul edilebilir bir risk düzeyi olan fırsatlara bağlama istekliliğini içermektedir.
3 )Öncü olma :Uygulamaya ilişkin bir kavramdır.Takip eden değil, takip edilen olmalıdır.
4 )Rekabetçi düşünme :İşletmeler ve tüketiciler açısından sağlıklı bir piyasa ortamı yaratır.
Girişimcilik süreci ara ya da diğer maddesel varlıklardan çok kendisinde var olan girişimcilik ruhu, rasyonel davranış yetisi ve motivasyon önemlidir.
Girişimci :Hayalci, Vizyon sahibi, Değişim ajanı, Gelecekte yaşayan, Fırsatları gören
Yönetici planlayan, Geçmişte yaşayan, Problemlere odaklanan, Organizasyon yapan, Güven arayandır.
Teknisyen :İş yapan, Sorun çözen, Kolaya kaçan, Mevcutla yetinen, Bugünü yaşayan
1 )Fırsatların belirlenmesi :Yeni bir iş kurmanın ilk adımı pazarda olan açıkların düşünülmesidir.Açıklar, insanların beklentileri ve istekleri ile elde ettikleri arasındaki farktır.Girişimci düşünce yapısında dışsal baskılar fırsatların yaratılmasını zorunlu kılar.
Bu baskılar :
Teknolojik gelişmeler
Yeni ürünler için para ödeme arzusu ve tüketim ekonomisi
Yeni yaşam tarzını belirleyen sosyal değerler ve ihtiyaçlar
Rekabeti etkileyen siyasi faaliyetler ve düzenleyici kurallar
Performans kriterleri
Planlama dönemleri
2 )Kaynakların bulunması ve kontrolü :Önemli olan kaynakların büyüklüğü değil, mevcut kaynakların ne kadar etkin kullanıldığıdır.
3 )Örgütsel yapı :İşe başlamadan önce örgütsel yapının belirlenmesi gerekir.İşletmenin adı,hukuki sorumlukları, vergiler, tescil, patent, kullanma hakkı, sosyal güvenlik gibi konular detayları ile düşünülmelidir.
Girişimciliğin girdi ve çıktı bileşenleri :
Girdiler :Çevresel fırsatlar, Girişimci kişiler, İş fikirleri, Örgütsel ortam, Kaynaklar
Girişimci süreç :Fırsatları belirle, Ayrıntıları listele, Kaynakları bul, Uygulama
Çıktılar :İşleyen bir girişim, Değer yaratımı, Kâr ve kişisel fayda, İstihdam, Ekonomik büyüme, Başarısızlık
Girişimcinin işlevleri :
a )Üretim organize etme ve sağlama
b)Ürün çeşitliliği sağlama
c )Yeni pazarlar ve yeni satış yöntemleri yaratma
d )Sermaye birikimi sağlama
Ü N İ T E 2
Yaratıcılık hakkında yaygın düşünceler :
Dahiler, bilim adamları ve sanatçıların işidir.
Her alanda yapılamaz.
Nasıl kullanılacağı bilinemez.
Mantıklı olup olmadığına bağlıdır.
Olağan dışı koşulların değişikliklerin biraraya gelmesi ile oluşur.
Raslantı ve şans eseri sonucu ortaya çıkar.
Çılgınlık, hayalcilik ve mantıksızlıktır.
Yaratıcılığın geliştirilmesini etkileyen faktörler :
1 )Motivasyon :İnsanı yaratıcılık konusuna heyecanlandıran ona esin veren,bu konudaki yeteneğini uyaran her şeye denir.
İçsel motivasyon roblemin çözümü konusunda meydan okuma, ilgi, istek, yaratıcılık tutkusu ve çözümün verdiği hazdır.İçsel motivasyon yaratıcılıkta dışsal motivasyondan daha etkilidir.
Dışsal motivasyon ış etkilerden oluşur.Yaratıcı olursa ödül, olmazsa işten atılma gibi..
2 )Tutum, davranışlar ve ortam :Yaratıcı tutumlara sahip insanlar, alışılmışa, statükoya, kalıplara, kurallara kafa tutan, meydan okuyabilen ve sorgulayabilendir.Bu davranışları bireysel ve örgütsel diye ikiye ayırırız.
Bireysel yaratıcılıkta tutum ve davranışlar :
1 )Farklılık :Yaratıcılık farklılıktan doğar.
2 )Hata ve risk :Risk, alınacak bir karar ve eylem sonucunda zarar görme olasılığıdır.
3 )Düşünce düşünceler yaratıcılığın başlangıcıdır.
4 )Kavram oluşturmak :Kavram,bir amacı ulaşan ve değerler sağlayan şeyi yapmanın bir yoludur.
İç girişimcilik :Kurulmuş bir işletmede yeni kavramlar ilave edilmesi veya kullanılmakta olan kavramlarda değişiklikler yapılmasıdır.
Girişimci :Kendisi fon yaratır, geliştiricidir, risk işletmeyi ilgilendirir, pazar sorunları ile ilgilenir.
İç girişimci :Var olan fonları kullanır, güçlendiricidir, risk kariyerini ilgilendirir, işletme sorunları ile ilgilenir,ürün ve servislerde değişiklik yapar.
Örgütsel yaratıcılıkta yönetsel tutum ve davranışlar :
1 )Meydan okuma :İçsel motivasyona sahip kişiler seçenek aramaya isteklidirler.
2 )Özgürlük :Onların sahiplenme güdülerini ve içsel güdülerini arttırarak yaratıcılıklarını harekete geçirecektir.
3 )Kaynaklar :Finansman, zaman ve mekan gibi alanlardaki kararlar yöneticiler tarafından doğru olarak verilmelidir.
4 )Sıcak takımlar :Sekiz kişilik bir sıcak grup, ileri görüşlü, sorun çözücü, put kırıcı, nabız yoklayıcı, zanaatçı, girişimci, çapraz geçişci gibi özelliklerden oluşabilir.
5 )Teşvik :İç motivasyonun artırılabilmesi için yöneticilerin başarıyı takdir etmesi gerekir.
6 )Örgütsel destek :Örgütün tüm varlığı ile örgütün tümüne yaptığı destekten sonra yaratıcılığın daha çok artmasıdır.
7 )Odaklaşma :Yaratıcı güce elle tutulabilir hedefler gösterdiği için başarıyı arttıracaktır.
Yaratıcılığın aşamaları :
Graham Wallas açıklamıştır.
1 )Hazırlık :Konunun ya da sorunun tanımlanması, boyut ve özelliklerinin belirlenmesi aşamasıdır.
2 )Kuluçkaya yatırma :Yaratıcı düşüncelerin üremesi için bekleme süresidir.
3 )Yaratıcılıkların ortaya çıkması :Bu aşamaya; aydınlanma, şimşek çakması da denilmektedir.
4 )Yaratıcı sonuçların kabul edilmesi :Bu aşamaya onaylama ve doğrulama aşaması da denir.
Yaratıcılık teknikleri :
1 )Beyin fırtınası :Alex Osborn tarafından ortaya atılmıştır.Dört kuralı vardır.
a )Eleştiri yapma
b )Serbest atış
c )Olabildiğince çok düşünce
d )Fikirleri çağrıştır, uyar, geliştir, değiştir, birleştir
2 )Ters beyin fırtınası Düşünceler ne şekilde başarısızlığa uğratılabilir amacıyla yapılır.Yapılabilecek hatalar ve engeller aranır.
3 )Düşünce haritası :Bu teknikte değişim ve uyarılma esastır.Bir daire veya kutu içerisine sorun yazılır.Fikirler küçük dairelere yazılır ve ana daire ile ilişkilendirilir.Yeni düşünceler üretilir.
4 )Kontrol listesi :Yaratıcı kişi veya takımlara daha önceden hazırlanmış sorularla soru sorulması yöntemidir.
5 )Gordon yöntemi :Beyin fırtınasının kaldığı yerden devam eden daha sistemli bir tekniktir.
6 )Varsayımları sorgulama :Varsayımlar bozularak, tersine çevrilerek yaratıcı düşünce teşvik edilebilir.
7 )Matris yöntemi ( Tablolama ):Ürün ile ilgili özellikler bir tabloya iki boyutlu olarak yerleştirilir.Bu unsurların ürünle arasındaki ilişkisinden yeni düşünceler yaratılır.Beyin fırtınasından faydalanılır.
8 )Yatay düşünme tekniği :Edward De Bono tarafından atılmıştır.Düşünmeyi yatay ve dikey olarak ikiye ayırır.Dikey düşünme mantıksal düşünmedir.Yatay düşünme farklı düşünceler bulmaktır.
9 )Odak grup görüşmeleri tekniği :Bu yöntem konusunun önceden belli olduğu ve grupların bu konuya ve soruna odaklandığı, sonuçların ek çalışma ile analiz edilebildiği bir yöntemdir.
Ü N İ T E 3
Yenilik :Yaratıcılık tarafından üretilen yeni fikirlerin uygulanmasına yenilik denir.
M.Porter’ ın verimlilik konusunda düşünceleri
a )Ürün kalitesini yükseltebilme
b )Ürüne ek özellikler kazandırma
c )Üretimde verimliliği yükseltebilme
d )Yüksek otomasyon
Girişimcilikte yenilik :Farklı kişiliklere sahip girişimcilerin ortak yönleri, kendilerini sistematik olarak yeniliğe adamış olmalarıdır.Kişileri girişimcilikte birleştiren odak nokta, yeniliktir.Yenilik, girişimcinin yeni zenginlik üreten kaynaklar yaratmasının ya da mevcut kaynaklarla zenginlik yaratma potansiyelinin arttırılması aracıdır.
Yenilik kaynakları Peter F. Drucker yenilik kaynaklarını iki gruba ayırmaktadır.
a )Birinci grup :Şirketin veya sektörün içinde yer alan kaynaklardır. ( BUSS )
Beklenmedik gelişmeler :Beklenilmeyen bir alandaki başarı yenilik kaynağının farkındalığını artırır.Küresel terör, güvenlik sektöründeki yenilikler gibi.
Uyumsuzluklar :Olması gerekenle olan arasındaki farktır.Endüstride, pazarda veya süreçteki uyumsuzluklar yenilik fırsatı oluşturabilir.
Süreç değişimleri :Var olan süreci daha iyi tasarlanmış bir süreçle değiştirmektir.
Sektör ve pazar yapısındaki değişmeler :Sektör ve pazar sürekli gözlenip analiz edilmelidir.
b )İkinci grup :Şirketin dışındaki sosyal ve entellektüel ortamlarda bulunur. ( DAY )
Demografik yapıdaki değişiklikler :Nüfus değişmeleri yeni ihtiyaçlar doğuracak yeni ihtiyaçlarda yenilikleri tetikleyecektir.
Algılama değişiklikleri :Üretilen ürünle tüketicilerin algıları örtüştürmeye çalışılır.Sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlıkları organik tarım gibi yenilik alanlarını artırmıştır.
Yeni bilgi :Bilgiye dayalı yeniliklerin doğuşu ve ticari hale getirilmesi uzun zaman alır.Pazar riski taşır ve üreticilerin insan ihtiyaçlarını iyi analiz yapması gereklidir.Pazara bağımlılığı en yüksek olandır.
Bilgi sistemi ile piyasa üretim sistemlerinin bütünleşmesini sağlayan araçlar :
Aracı kurumlar
Üniversite araştırma merkezleri
Elektronik bilgi erişim imkanları
Finansman desteğidir.
Yenilikçilik ilkeleri :
1 )Yenilik kaynaklarının ortaya çıkardığı fırsatların analizi
2 )Algılamak, soru sormak ve dinlemek
3 )Belirli, Basit ve odaklanmışlık
4 )Küçük başlangıçlar
5 )Dehanın değil, çalışmanın ürünü olması
6 )Kapsamlı ve açık iletişim
7 )Ödül ve takdir
Etkileşimli bir yenilik ( İnovasyon ) süreci modeli :
Birinci aşama :Biribirinden farklı fikirler geliştirilir ve içinden en uygun olanı seçilir.
İkinci aşama :Yapılabilirlik ( fizibilite ) aşamasında son karar verilir.
Üçüncü aşama :İş planına dökülür.İş planları yönetimin karar ve beklentilerine odaklanmasını sağlar, strateji geliştirme konusunda yardımcı olur, döküman oluşturur, performans karşılaştırmasında kullanılır.
Dördüncü aşama :Tüm testleri ( üretim, pazarlama, finans gibi. )yapılır ve arza hazır olup olmadığına karar verilir.
Beşinci aşama :Yenilik ticarileşir.
3 M Firmasının yenilik hunisi :Yenilik, karalama yoluyla (ilk çizim ) başlar,tasarımla devam eder ve yönlendirme ( en kolay aşamadır. ) ile sona erer.Her aşamada huni etkisiyle azalarak sadece çok az sayıda yenilik ticari hale gelebilmektedir.
Yenilik türleri :
1 )Teknolojik ürün yenilikleri :Ürün ve hizmetlerde yapılan değişimlere ürün yeniliği denir.3M teknolojik ürün yeniliğini üçe ayırır.
A tipi yenilik :En radikal olanıdır.Asıl özelliği dile getirilmemiş ihtiyaçları karşılamaya yöneliktir.
B tipi yenilik :Tüketicinin istediği bilinen bir ürünle ilgili yeniliktir.Rekabet tabanını değiştirir.
C tipi yenilik dile getirilen tüketici ihtiyaçları ile ilgilidir.
2 )Teknolojik süreç yenilikleri :Şimdiye kadar bilinmeyen süreçse buna yeni süreç, bilinen veya var olan bir süreçse geliştirilmiş süreç denir.Teknolojik ürün süreçleri ile teknolojik süreç yenilikleri birbirini tamamlar.
3 )Örgütsel yenilik :Örgütsel yapıda, işleyişinde,yönetim tekniklerinde veya stratejilerde yapılan yeniliktir.
Yenilik kültürü :Yenilik kültürü, toplumun genel kültürü ve örgüt kültürü içinde ele almak gerekir.Bu iki kültür içinde yenilikçi kültürü yerleştirebilmek mümkündür.
Yenilikçi toplum kültürü :
Gunnar – Törnvist göre ;
Depolanmış bilgi
İnsanlar arası enformasyon
Yaratıcılık
Dış ortamın ihtiyaçlarını karşılamada yetkinlik
Ake Enderson göre ;
Düzenlenebilir finans sistemi
Yeni bilgi ve yetkinlik
İhtiyaçlar ve imkanlar arasında dengesizlik
Kültürel çeşitliliği olan bir topluluk
Başarılı iletişimdir.
Toplumlarda yenilikçi kültürün değişimi :
İlk AR – GE1872’ de Almanya’da Siemens tarafından kurulmuştur.
Devletin yenilikçiye müdahalesi ( desteği ) ilk olarak Almanya’ da askeri amaçlı olmuştur.
Endüstri yörelerinin özellikleri :
Liman ya da ticaret merkezidir.
Yenilik, kenti geliştirmektedir.
Patlama şeklinde büyüme görülebilir.
Ekonomik ve kültürel bölgelere yakındır.
Yalıtılmış değil, marjinaldirler.
Endüstri diyaloğu ile bağlantı kurar ve gelişme gösterirler.
Belirli bir kültürel özgürlük vardır.
Fikir alışverişi ve ücretsiz eğitim vardır.
Risk sermayesine isteklilik vardır.
Toplumun yenilikçi olmasını etkileyen faktörler :Ekonomi, din, siyaset, eğitim ve ailedir.
Yenilik yönetimi :
Peter F. Drucker, yeniliğin yetenek, zeka ve bilgi gerektirdiğini, ancak bunların yanında gatret, sebat ve adanmışlık yoksa, yönetimlerin iş yeniliklerinde başarı şansının olmadığını belirtmişlerdir.
Roger Appledorn teknolojik yeniliğin yönetilmesinde kurum kültürü, iletişim ve yönetim tarzının etkili ve gerekli olduğunu ileri sürmüştür.
Yönetimin olmazsa olmazları planlama, Örgütlenme, Yönetme, Eşgüdüm, Denetleme
Şirketlerin, yenilikçi yönetim teknikleri uygulamaları açısından ISO 9000 kalite ve ISO 1400 çevre standartları sertifikalarının önemli bir payı bulunmaktadır.
Ü Nİ T E 4
Girişimcinin finansman ihtiyacı :Finansman ihtiyacının karşılanmasında özkaynağa karşılık borcun kullanılması önemlidir.
Girişimci :Kendi özkaynaklarından daha çok farklı kaynaklara ulaşan ve sağladığı bu kaynaklarla değer yaratan kişidir.
İşletmelerin gelişim aşamaları :
1 )Başlangıç aşaması :En zor aşamadır.Bu aşamada girişimci kira, makine, ekipman, stok, ücret, reklam, lisans ve kuruluş harcamalarını yapmak zorundadır.Başarısızlık ihtimali yüksektir.Müşteri sayısı az ve finansman kaynakları sınırlıdır.
Bu finansal kaynaklar,
Kişisel kaynaklar
Melek yatırımcılar
Arkadaşlar ve akrabalar
Kısa vadeli banka kredileri
Satıcılardır..
2 )Büyüme aşaması pazarın genişlediği, yeniliklerin çoğaldığı, rekabetin ortaya çıktığı ve kârların yükselmeye başladığı aşamadır.Bu aşamada yeni tesis, makine ve arge çalışmaları için finansal kaynaklara ihtiyaç duyarlar.
Bu finansal kaynaklar,
Satıcılar
Ticari bankalar
KOBİ finansal destekleri
Risk sermayedarları
Yatırım bankaları
Yatırımcılardır.
3 )Olgunluk aşaması :İşletmenin büyümesinin durduğu ve pazar payının belirgin olduğu,fiyatların düşme eğilimine geçtiği,satışların arttığı fakat fiyatlardaki düşüş nedeni ile kârların azaldığı aşamadır.
4 )Gerileme dönemi :Arge ve promosyon harcamalarının düştüğü, fiyat savaşlarının devam ettiği, satışların ve kârların azaldığı aşamadır.
Finansal planlama :İşletmenin belirlenen bir dönem için ihtiyaç duyacağı fonları, nakit giriş ve çıkışlarının zamanlaması, en uygun fon kaynaklarının bulunması ve bu kaynakların kullanımının belirlenmesi amacıyla yapılır.
Finansal kontrol eriyodik olarak tahmini değerlerle fiili olarak oluşan değerler arasında karşılaştırma yapılmasına olanak veren bir süreçtir.
Sermaye maliyetinin ve finansal risklerin en aza indirilmesine yönelik stratejiler :
Borçlanmadaki vadeyi uzatmak
Sabit faiz oranı üzerinden borçlanmak
Borçların yenilenmeme riskini en aza indirmek
Döviz kuru riskinden korunmak
Girişimci iş fikrini yatırıma dönüştürürken :
Pazarı araştırmak
Hedef kitleyi belirlemek
Rakipleri incelemek
Teşvik imkanları
Yatırım kârlılığını araştırmak zorundadır.
İşletme yöneticileri, uzun dönemli finansman ihtiyacı tahmininde proforma tablolardan, kısa dönemli finansman ihtiyacı tahmininde nakit bütçelerinden yararlanır.
Proforma bilanço :Tahmini bilanço demektir.İşletme verilerinden yararlanarak, dönem sonunda beklenen aktif ve pasif kalemlerinin hangi tutarlarda olacağını tahmin etmektir.Aktifler pasiften büyükse fon açığı, pasifler aktiften büyükse fon fazlası var demektir.
Nakit bütçesi :Belirli bir süre için hazırlanan ve hazırlandığı dönem içerisinde işletmenin olası nakit girişleri ile çıkışlarını gösteren kısa dönemli planlama araçlarından birisidir.
Proforma gelir tablosu :Tahmini gelir tablosudur.İşletmenin gelecek dönemde elde edeceği faaliyet ve faaliyet dışı gelirler ile katlandığı giderlerin bütçelendiği finansal tablodur.
Çalışma sermayesi :Firmanın tam kapasite ile çalışabilmesi, üretimin kesintisiz olarak devam edebilmesi iş hacminin genişltilebilmesi, yükümlülüklerini karşılayamama riskini azaltması, kredi değerliliğini arttırması, olağanüstü durumlarda mali yönden zor durumlara düşmemesi faaliyetlerini kârlı ve verimli bir şekilde yürütebilmesi için gerekli olan sermayedir.Çalışma sermayesi kalemleri nakit, alacak, stok, nakit benzeri ve dönen varlıklardır.
Çalışma sermayesini etkileyen faktörler :
a )İşletmenin faaliyet konusu
b )İşletmenin büyüklüğü
c )Satışlarda artış oranı
d )Satışlardaki düzenlilik
Girişimcinin kaynakları :İki türlü borçlanma yolu vardır.Bunlar borçla finansman ve özkaynak yoluyla finansmandır.
a )Borç finansmanı :Faiz ve anapara ödemesini gerektiren araçlar ile yapılır.Kredi kârdan geri ödenir.Varlık temelli finansman olarak adlandırılır.Binalar, makineler, arazi gibi bazı duran varlıklar teminat olarak gösterilir.
Kısa dönemli borçlar ( bir yıldan az ) ………. çalışma sermayesinin,
Uzun dönemli borçlar ( bir yıldan uzun )…… duran varlıkların finansmanında kullanılır.
Özsermaye yoluyla finansman :İşletme sahip ya da ortaklarının koymuş olduğu paraya özsermaye denir.
Borçlanmanın hangi yola yapılacağını belirleyen faktörler :
Varlıkların yapısı
Varlıkların dağılımı
Faiz oranları
İşletmenin büyüklüğü
İçeriden yaratılan borçlar :
Elde edilen kârlar
Varlık satışları
Çalışma sermayesinin azaltılması
Alacak veya stoklara daha az fon bağlanması
Ödeme dönemlerini uzatma
Vade yapısını değiştirme
Dışarıdan sağlanan kaynakların değerlendirilmesi :Kullanılacak fonların vade yapısı, maliyeti, yönetim üzerindeki kontrol etkisidir.
Girişimcilerin fon kaynakları :
1 )Kişisel fonlar :Melek yatırımcılar, ticari bankalar ve risk sermayedarlarının fonları için güvence oluşturur.
2 )Aile ve arkadaşlar :Sağlanması kolaydır.
Sakıncaları :
Yönetime karışma
Kârdan pay alma
Sahiplenme
Çalışanlara karışma
Faaliyetleri yönlendirmedir.
3 )Ticari bankalar :Her türlü kredilerdir.Kısa sürelidirler.
4 )Finansal kiralama ( Leasing ) :Yatırım malının mülkiyeti leasing şirketinde kalarak kira karşılında kullanımının kiracıya verilmesi ve sözleşme sonunda belirlenen değerle mülkiyetin kiracıya verilmesini sağlayan bir finansman yöntemidir.
5 )Melek yatırımcılar parası olan kişi veya grupların, kâr sağlama potansiyeli yüksek, katma değer yaratabilecek bir iş fikri olan fakat kaynak sıkıntısı içerisindeki girişimcilere destek olmasıdır.
6 )Risk sermayesi :Ellerindeki büyük miktarda fon fazlası bulunan yatırımcıların, gelişme potansiyeli yüksek olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) oluşumu ve faaliyete geçmesi için yaptığı orta ve uzun vadeli yatırım modelidir.
Unsurları :
Teknolojik yenilik
Sermayeye katılım
Yönetime katılım
Küçük işletme
Hızlı büyüme
Uzun vadeli yatırımdır.
Risk sermayesi finansman modeli yatırımları için :
1 )İş planının hazırlanması :Mali yapı gibi bilgileri içeren iş planını risk sermayesi şirketine gönderir.
2 )İlk değerlendirme :İş planı hazırlanmış olan proje başvuruları incelenir.
3 )Birlikte çalışma rojenin teknik ve mali yönü incelenir, fizibilite çalışmaları yapılır.
4 )Değerlendirme :Sonuçlarının olumlu çıkması halinde risk sermayesi projeye katılım koşullarını belirler.
5 )Yatırım sözleşmesi :Koşulların iki tarafça benimsenmesi durumunda yatırım sözleşmesi imzalanır.
Girişimcilerin başvurabileceği kurumlar :
1 )Türkiye Halk Bankası :Bir çok türde kredi vermektedir.
2 )Kredi garanti fonu ( KGF ) :1991 yılında TESK, TOBB, TOSYÖV ve MEKSA tarafından kurulmuştur.Daha sonra bu ortaklığa KOSGEB ve Halk Bankası’ da katılmıştır.KGF 250 işçiye kadar olan işletmeleri KOBİ olarak kabul etmekte onlardan gelen garanti ve kefalet taleplerini karşılamaktadır.
3 )Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş
4 )KOSGEB AR-GE Destekleri
5 )TÜBİTAK – TİDEB AR – GE Destekleri
6 )EUREKA – Türkiye :1985’ te Türkiye’nin de içinde bulunduğu 19 Avrupa ülkesi ve AB’ nin kurduğu uluslararası bir kurumdur.
7 )Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ( TTGV ) :1991 yılında kurulmuştur.İşletmelerinin geliştirme projelerine Dünya Bankası kaynağından destek sağlamayı sürdürmektedir.
Ü N İ T E 5
İş planı :Kurulması düşünülen işletmenin detaylarını içeren yazılı belgeye iş planı denir.Bu planda işletmenin tüm unsurlarının tanımlanması gerekir.Bu unsurlar ;
Proje
Üretim
Pazarlama
Yönetim
Ar – ge
Finansman
İş planı girişimcinin başarılı bir girişim için kullanacağı ve işletmenin işleyişini tanımlayacak yol gösterici bir rehberdir.İş planının başarılı bir girişimci tarafından hazırlanması gerekir.Girişimci hukukçular, muhasebeciler, pazar araştırmacılardan, mühendislerden, üniversitelerin araştırma birimlerinden, KOBİ geliştirme başkanlığından yardım alabilir.
Girişimcinin hangi yetenekler konusunda ihtiyacı olup olmadığının değerlendirmesinde aşağıdaki kriterleri kullanır.
Muhasebe / Vergi
Planlama
Tahmin
Pazar araştırması
Satışlar
İnsan kaynakları
Üretim / Tasarım
Organizasyon
Yasal konulardır.
İş planının kullanım amaçları :Üç amaç için kullanılır.
a )İletişim aracı olarak
b )Yönetim aracı olarak
c )Planlama aracı olarak
İş planlarının faydaları ve üstlenmiş olduğu roller :Analiz, İletişim, Hareket, Sentezdir.
İş planının girişimciye sağladığı faydalar :
1 )İşletmeyi eleştirisel ve objektif görmesini sağlar
2 )Rekabet, ekonomik ve finansal varsayımları görmesini sağlar.
3 )Dışarıdaki değerlendiriciler için sonuç üretir.
4 )Tahminlerin ve gerçek sonuçların karşılaştırılması konusunda ölçütler oluşturur.
5 )İşletme içinde çalışma rehberi görevi yapar.
İş planının fon sağlayıcı ve yatırımcılara sağladığı faydalar :
1 )Pazar potansiyeli hakkında bilgi verir.
2 )Borç senedi ve özsermaye bileşimini verir.
3 )Olası başarılar için olası senaryoları ve (eğer / ne) analizleri üretir.
4 )Finansal değerlendirme konusunda bilgiler verir.
5 )Yatırımcıların yatırımdan beklediği özsermaye getirisini gösterir.
İş planının hazırlanmasında rehber ilkeler :
1 )iş planını kendiniz yazın.
2 )Kısa tutun, 50 sayfayı geçmesin.
3 )Anahtar noktaların taslağını hazırlayın.
4 )Düzgün bir şekilde organize edin ve bütün haline getirin.
5 )Planı gelecekle uyumlaştırın.
6 )Abartmalardan kaçının.
7 )Önemli riskleri aydınlatın.
8 )Ekibin etkinliğini vurgulayın.
9 )Aşırı çeşitlendirmeye gitmeyin.
10 )Hedef pazarı belirleyin.
11 )Planın yazımında üçüncü şahıs kullanın.
12 )Planı değerlendirin.Tutarlılık, etkinlik, anlatım açıklığı ve sunum gibi konuları gözden geçirin.
İş planının değerlendirilmesi :
İş planını okuyanlar sermayedarlar, bankacılar, yatırımcılar, müşteriler, avukatlar, danışman ve üreticilerdir.
İş planın hazırlanırken anlanması gereken üç konu ;
Girişimci işletmenin teknolojisi ve yaratıcılığı konusunda en geniş bilgiye sahip kişidir.
Niçin iş planının yazıldığı
Pazarlama konusudur.
Risk sermayedarlarının kullandığı iş planı okuma süreci :
1.adım :İşletmenin içinde bulunduğu endüstrinin özellikleri
2.adım :Sermaye yapısının belirlenmesi
3.adım :Bilançonun incelenmesi
4.adım :Girişimcilerin kalitesinin belirlenmesi
5.adım :Girişimcinin kendine özgü özelliklerinin saptanması
6.adım :Bütün plana genel olarak göz gezdirilmesi
İş planının hazırlanmasında kaçınılması gereken hatalar :
Gerçekçi olmayan hedeflerin plana konulması
Kararlılık ya da taahhüt eksikliği
Olası engellerin tahmin edilememesi
Tecrübe eksikliği
Pazar bölümlendirilmesinin olmaması
Planın günceli yansıtmaması
İş planının öğeleri :İdeal bir iş planı 10 bölümden oluşması gerekir.
1 )Giriş :İşletmenin adı, adresi, ismi, telefon numarası, tanımı, endüstrisinin yapısı, finansal yapısı bulunmalıdır.
2 )İşletmenin tanımı :İşletmenin ismi, endüstri koşulları, gelecek potansiyeli, fonksiyonel sınıflandırmalar ve tanımlar bulunmalıdır.
3 )Pazarlama planı azarın ve çevrenin durumu, işleyişi, pazarlanabilirlik derecesini saptama işlemidir.
4 )Yönetim planı :Yönetimin yapısı, yönetim takımı, anahtar personel, personelin deneyimi, mülkiyet yapısı, yönetim ve danışmanların yapısı
5 )Üretim planı :Kuruluş yeri, yer seçimini etkileyen faktörler, üretimle ilgili ihtiyaçlar, tedarikçiler, ulaşım imkanları, işgücü olanakları, tahmini üretim maliyeti
6 )Araştırma ve geliştirme :Tasarım ve geliştirme, teknik destek alınması, ne tür araştırma yapılacak, argenin maliyeti, finansal planda ar-ge bütçesi var mı?
7 )Önemli riskler bölümü :İstenilmeyen gelişmeler, tahminin üzerinde gelişen üretim maliyetleri, mal ve hizmet alımında karşılaşılan güçlükler, yeni rakipler, yönetimde meydana gelebilecek aksaklıklar, deneyim eksikliği, ekonomideki belirsizlikler, tedarik sorunları, anahtar personel kaybı
8 )Zaman tablosu bölümü :İşletmenin kurumsallaşması, ar-ge çalışmalarının tamamlanması, protip üretilmesi, satış temsilcilerinin çalıştırılması, fuarlara katılmak, dağıtımcılarla anlaşmak, üretim malzemelerinin siparişi, siparişlerin listelenmesi, ilk satış ve teslimler, işletmeye yapılacak ilk ödeme
9 )Ekler :Ana bölümlerde verilmesi uygun olmayan ek belgeler bu bölümde verilir.Diyagramlar, planlar, finansal veriler, tablolar, yönetim takımının özgeçmişi ve kaynaklar bulunur.
İş planının dosya haline getirilmesi :
Görünüş
Kapak ve başlık sayfası
İçindekiler tablosu
Uzunluk
İş planı özü şeklinde sıralanabilir.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)